ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Takrorlash

Darslar 17 · 1 ta dars · B. Boltayev, M. Mahkamov, A. Azamatov, S. Rahmonqulova. Informatika va axborot texnologiyalari, 7-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
17

Takrorlashga doir topshiriqlar

Darslik: 79–82-betlar
MaqsadBirinchi va ikkinchi bobning asosiy tushunchalarini takrorlaydi: axborot va uning xususiyatlari, kodlash, sanoq sistemalari, hajm birliklari, Internet xizmatlari va axborot xavfsizligi.
Yangi so‘zlar
ikkilik kod · binary code: information written with only 0 and 1hajm birligi · unit of volume: bit, byte, KB, MB, GBprotokol · protocol: agreed rules for sending dataantivirus · antivirus: a program that protects against malicious software
Tushuntirish

I bob bo‘yicha: axborot – sezgi a’zolari orqali olinadigan mazmun; xabar – uning moddiy shakli; axborot qimmatli, to‘liq, ishonchli bo‘lishi kerak; axborotni analog (uzluksiz) va diskret turlarga ajratamiz. Kodlash – axborotni qoida bo‘yicha boshqa ko‘rinishga o‘tkazish (tekis va notekis). Sanoq sistemasi asosi – raqamlar soni; o‘nlik, ikkilik, sakkizlik va o‘n oltilik sistemalar pozitsiyali. Qo‘shish, ayirish, ko‘paytirishni ustun usulida ko‘chirish va qarz olish bilan bajaramiz. O‘nlikka o‘tish – yoyiq ko‘rinish yig‘indisi; o‘nlikdan boshqa asosga o‘tish – ketma-ket bo‘lish va qoldiqlarni pastdan yuqoriga o‘qish; 2, 8, 16 lik orasida triada va tetrada. Kompyuter ikkilikda kodlaydi: N = 2^m; 1 bayt = 8 bit; 1 KB = 1024 bayt; tezlik = hajm : vaqt. II bob bo‘yicha: axborot texnologiyasi – axborot bilan ishlash usul va vositalari; tarmoq turlari lokal, mintaqaviy, global; Internet – tarmoqlar tarmog‘i, protokol TCP/IP; WWW – veb-sahifalar tizimi; URL – sahifa manzili; brauzer sahifalarni ko‘rsatadi; qidiruv tizimi kalit so‘zlar bo‘yicha topadi, manbani tekshirish kerak; elektron pochta manzili nom@server; himoya – yangilash, antivirus, kuchli parol, ehtiyotkorlik va kattalarga murojaat. Takrorlashda avval jadval va formulalarni qaytaring, so‘ng misollarni yeching va har bir natijani tekshiring.

axborot va uningxossalarikodlashsanoqsistemalariaxborot hajmiI bobaxborottexnologiyalariva tarmoqlarInternet, WWW,brauzer, qidiruvelektron pochtaaxborotxavfsizligiII bobYil mavzulari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

“TOSHKENT” so‘zi 8 ta harfdan iborat. Har bir harf ASCII da 8 bit, ya’ni 1 bayt, demak so‘z 8 · 8 = 64 bit = 8 bayt. Bunda kodlash, birliklar va hisob bir joyda ishlaydi.

Kim ishlatadi

Dasturchi matn hajmini baytlarda hisoblaydi, aloqa muhandisi uzatiladigan ma’lumot miqdorini rejalashtiradi, ma’lumotlar tahlilchisi saqlash hajmini baholaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Mavzular (axborot, kodlash, sanoq tizimlari, hajm, Internet va xavfsizlik) orasidagi bog‘lanishlarni bir sahifada chizma qilib chizing.

Namunalar
10110 + 1101 = 100011 (22 + 13 = 35). 205 → ikkilik 11001101, 16 lik CD (C = 12, D = 13: 12 · 16 + 13 = 205).
Vaziyat: do‘st havola yubordi: «Bu yerda aksiya, parolingni kirit». Xulosa: shubhali; havolani bosmayman, do‘stga boshqa yo‘l bilan (qo‘ng‘iroq) bu xatni u yuborganmi, deb so‘rayman, kattalarga aytaman.
Sinfda faoliyat

«Ikki bobli viktorina»: sinf jamoalarga bo‘linadi. O‘qituvchi har bobdan 4 tadan savol beradi (formula, o‘tkazish, URL, xavfsizlik vaziyati); to‘g‘ri va sababi bilan javob bergan jamoa ball oladi.

Mashq
1
10110₂ + 1101₂ ni qo‘shing va natijani o‘nlik sistemada tekshiring.
2
205 ni ikkilik va o‘n oltilik sistemalarga o‘tkazing.
3
Kitobda 64 sahifa, har sahifada 40 satr, har satrda 64 belgi bor. Hajmi necha KB?
4
Nima uchun ikkilik sistema kompyuter uchun qulay? Va nima uchun noma’lum havola xavfli? Har biriga 1 gapdan javob bering.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTuyoqlilar kuzatuvi: kim boradi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →