☰ Mundarija · Informatika

Takrorlash

Darslar 17 · 1 ta dars · B. Boltayev, M. Mahkamov, A. Azamatov, S. Rahmonqulova. Informatika va axborot texnologiyalari, 7-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
17

Takrorlashga doir topshiriqlar

Darslik: 79–82-betlar
MaqsadBirinchi va ikkinchi bobning asosiy tushunchalarini takrorlaydi: axborot va uning xususiyatlari, kodlash, sanoq sistemalari, hajm birliklari, Internet xizmatlari va axborot xavfsizligi.
Yangi so‘zlar
ikkilik kod · binary code: information written with only 0 and 1hajm birligi · unit of volume: bit, byte, KB, MB, GBprotokol · protocol: agreed rules for sending dataantivirus · antivirus: a program that protects against malicious software
Tushuntirish

I bob bo‘yicha: axborot – sezgi a’zolari orqali olinadigan mazmun; xabar – uning moddiy shakli; axborot qimmatli, to‘liq, ishonchli bo‘lishi kerak; axborotni analog (uzluksiz) va diskret turlarga ajratamiz. Kodlash – axborotni qoida bo‘yicha boshqa ko‘rinishga o‘tkazish (tekis va notekis). Sanoq sistemasi asosi – raqamlar soni; o‘nlik, ikkilik, sakkizlik va o‘n oltilik sistemalar pozitsiyali. Qo‘shish, ayirish, ko‘paytirishni ustun usulida ko‘chirish va qarz olish bilan bajaramiz. O‘nlikka o‘tish – yoyiq ko‘rinish yig‘indisi; o‘nlikdan boshqa asosga o‘tish – ketma-ket bo‘lish va qoldiqlarni pastdan yuqoriga o‘qish; 2, 8, 16 lik orasida triada va tetrada. Kompyuter ikkilikda kodlaydi: N = 2^m; 1 bayt = 8 bit; 1 KB = 1024 bayt; tezlik = hajm : vaqt. II bob bo‘yicha: axborot texnologiyasi – axborot bilan ishlash usul va vositalari; tarmoq turlari lokal, mintaqaviy, global; Internet – tarmoqlar tarmog‘i, protokol TCP/IP; WWW – veb-sahifalar tizimi; URL – sahifa manzili; brauzer sahifalarni ko‘rsatadi; qidiruv tizimi kalit so‘zlar bo‘yicha topadi, manbani tekshirish kerak; elektron pochta manzili nom@server; himoya – yangilash, antivirus, kuchli parol, ehtiyotkorlik va kattalarga murojaat. Takrorlashda avval jadval va formulalarni qaytaring, so‘ng misollarni yeching va har bir natijani tekshiring.

Namunalar
10110 + 1101 = 100011 (22 + 13 = 35). 205 → ikkilik 11001101, 16 lik CD (C = 12, D = 13: 12 · 16 + 13 = 205).
Vaziyat: do‘st havola yubordi: «Bu yerda aksiya, parolingni kirit». Xulosa: shubhali; havolani bosmayman, do‘stga boshqa yo‘l bilan (qo‘ng‘iroq) bu xatni u yuborganmi, deb so‘rayman, kattalarga aytaman.
Sinfda faoliyat

«Ikki bobli viktorina»: sinf jamoalarga bo‘linadi. O‘qituvchi har bobdan 4 tadan savol beradi (formula, o‘tkazish, URL, xavfsizlik vaziyati); to‘g‘ri va sababi bilan javob bergan jamoa ball oladi.

Mashq
1
10110₂ + 1101₂ ni qo‘shing va natijani o‘nlik sistemada tekshiring.
2
205 ni ikkilik va o‘n oltilik sistemalarga o‘tkazing.
3
Kitobda 64 sahifa, har sahifada 40 satr, har satrda 64 belgi bor. Hajmi necha KB?
4
Nima uchun ikkilik sistema kompyuter uchun qulay? Va nima uchun noma’lum havola xavfli? Har biriga 1 gapdan javob bering.