☰ Mundarija · Adabiyot

Abdulla Avloniy. Vatan va «Ikkinchi muallim»

Darslar 36–37 · 2 ta dars · S. Ahmedov, B. Qosimov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2020 (4-nashr)
37

«Vatanni suymak», «Vatan» va «Ikkinchi muallim» hikoyalari

Darslik: 195–207-betlar
Maqsad«Vatanni suymak», «Vatan» va «Ikkinchi muallim» hikoyalarining mazmunini tushunish.
Yangi so‘zlar
vatan · homelandhadis · hadithdo‘stlik · friendshipnomard · coward, ignoble person
Tushuntirish

«Vatanni suymak» lavhasida Avloniy vatan har kimning tug‘ilib o‘sgan yurti ekanini va hayvon ham o‘z uyurini sog‘inishini yozadi; arablar o‘z cho‘lini, eskimoslar sovuq shimolini sevadi. «Hubbul-vatani minal-imoni» – «vatanni suymak imondandir» hadisini keltiradi. «Vatan» she’rida vatan ona deb ulug‘lanadi, uni sotish mumkin emas, vatan qadrini bilmagan kishi aqli past hisoblanadi. «Ikkinchi muallim» hikoyalarida do‘stlik, hushyorlik va saxovat targ‘ib etiladi: «Chin do‘st»da do‘stlar suvga tushganda, har biri avval o‘rtog‘ini qutqarishni so‘raydi; «Yalg‘on do‘st»da xavfda do‘stini tashlab qochgan nomard deyiladi; «Xurus ila Bo‘ri»da xo‘roz bo‘rining hiylasiga aldanmaydi; «Janjalchilik zarari»da ikki echki ko‘prikda talashib, suvga yiqiladi.

Namunalar
Misol: Avloniy hayvon uyurini sog‘inishini keltirib, vatan sevgisi tabiiy tuyg‘u ekanini ko‘rsatadi.
Misol: «Janjalchilik zarari»da ikkala echki ham o‘jar bo‘lgani uchun suvga yiqildi – kelishmaslik oqibati.
Sinfda faoliyat

Rolli o‘qish: «Xurus ila Bo‘ri» hikoyasini ikki o‘quvchi (xo‘roz va bo‘ri) ifodali o‘qisin; xo‘rozning hiylasi nimada ekanini ayting.

Mashq
1
«Hubbul-vatani minal-imoni» nimani anglatadi?
2
«Vatan» she’rida vatan kimga o‘xshatiladi?
3
«Janjalchilik zarari»da echkilarning qusuri nima?
4
«Yalg‘on do‘st»dan qanday xulosa chiqadi?