31
«Sayohatnoma» va sayohatnoma janri
Darslik: 175–179-betlar
MaqsadSayohatnoma janrining tuzilishini va Muqimiy sayohatnomalarining xususiyatini bilish.
Yangi so‘zlar
sayohatnoma · traveloguekirish · introductionxulosa · conclusiontanqid · criticism
Tushuntirish
Sayohatnoma – sayohat xotiralari va ular bilan bog‘liq tafsilotlarni aks ettirgan nasriy yoki she’riy asar. Muqimiy sayohatnomalari odatda she’riy to‘rtliklar shaklida yozilgan. Ularning tuzilishi uch qismli: kirish – sayohatga chiqish sabablari; yo‘l xotiralari – joylar, odamlar tasviri; xulosalar. Muqimiy «Qo‘qondan Shohimardonga», «Qo‘qondan Farg‘onaga», «Qo‘qondan Isfaraga» sayohatlari haqida yozgan. Shoir noxush joy va kishilarni achchiq tanqid qiladi, Farg‘onaning go‘zal bog‘lari va suvlarini esa zavq bilan tasvirlaydi. Muqimiydan so‘ng Zavqiy, Furqat, Tajalliy kabi shoirlar ham sayohatnomalar yozgan.
Namunalar
Misol: «Qo‘qondan Shohimardonga» sayohatnomasi – yo‘l tafsilotlari, manzaralar va xulosa uch qismda.
Misol: zamonaviy sayohatnomani sayyoh jurnalist yozishi mumkin – janr hozir ham yashaydi.
Sinfda faoliyat
Mini-sayohatnoma: mahallangizdan maktabgacha yo‘l haqida 6 satr: kirish, yo‘l, xulosa.
Mashq
1
Sayohatnoma nima?
Sayohat xotiralari va tafsilotlarini aks ettiruvchi asar.
2
Sayohatnomaning uch qismi qaysi?
Kirish, yo‘l xotiralari, xulosa.
3
Muqimiy qaysi uchta sayohat haqida yozgan?
Shohimardon, Farg‘ona va Isfaraga.
4
Nega sayohatnoma foydali janr?
U joylar va odamlar hayotini tarixiy hujjat kabi saqlaydi va tanqidiy fikr bildiradi.