Leksikologiya II: so‘z boyligi va frazeologiya

Til lug‘ati ikki qatlamdan iborat: o‘zbekcha (turkiy) so‘zlar — ona, suv, tosh, ko‘z — va o‘zlashma so‘zlar. O‘zlashma so‘zlar manbasi: • arabcha — kitob, ilm, hayot, adabiyot; • forscha-tojikcha — gul, bozor, daraxt, dehqon; • ruscha va baynalmilal — avtobus, televizor, kompyuter, stansiya. Ular o‘zbek tiliga moslashgan va o‘z qo‘shimchalarimizni oladi. Eskirgan so‘z (arxaizm) — hozir kam ishlatiladi, o‘rniga yangi so‘z kelgan: mudarris (o‘qituvchi). Yangi so‘z (neologizm) — yaqinda paydo bo‘lgan: internet, smartfon. Qoida: arxaizmning hozirgi tilda sinonimi bor. Istisno: tarixiy davr tushunchasini bildiruvchi so‘zlar (istorizm) ham kam ishlatiladi, ammo ularning sinonimi yo‘q, chunki ashyo o‘zi yo‘qolgan.