3
Sinonim va antonim
maktab darsligi: ona tili 5–7-sinf, sinonim va antonim
Maqsad: Sinonim va antonim juftliklarini topish.
Qoida va g‘oya
Sinonimlar — ma’nosi yaqin, shakli har xil so‘zlar: chiroyli – go‘zal – ko‘rkam; xursand – shod. Sinonimlar bir qator hosil qiladi; ular ma’no qirrasi va uslub bilan farqlanadi: aqlli, dono, zakiy. Antonimlar — ma’nosi qarama-qarshi so‘zlar: katta – kichik, issiq – sovuq, kelmoq – ketmoq, quvonch – g‘am. Qoida: antonimlar bir turkumga mansub bo‘ladi va bir belgi bo‘yicha qarama-qarshi qo‘yiladi. Istisno: ba’zi so‘zlarning antonimi bo‘lmaydi (kitob, stol); ko‘p ma’noli so‘zning har ma’nosi o‘z antonimiga ega bo‘lishi mumkin.
Namunaviy masalalar
‘Baland’ so‘zining antonimini yozing.
Yechim: Baland — past.
Javob: past
Yechim: Baland — past.
Javob: past
‘Shod’ so‘ziga sinonim toping.
Yechim: Quvnoq, xursand.
Javob: xursand
Yechim: Quvnoq, xursand.
Javob: xursand
‘Yorug‘ – qorong‘i’ juftligi qanday juft?
Yechim: Qarama-qarshi ma’no.
Javob: Antonim
Yechim: Qarama-qarshi ma’no.
Javob: Antonim
Tipik xatolar
- Katta – ulkan ni antonim deb olish: bu sinonim.
- Sinonimlarni har doim bir-biriga almashtirib bo‘ladi deb o‘ylash.
Mashq
1
‘Quvonch’ so‘zining antonimi qaysi?
g‘am
2
‘Dono’ so‘ziga sinonim yozing.
aqlli
3
‘Katta’ so‘zining sinonim va antonimini yozing.
Sinonimi: ulkan; antonimi: kichik