☰ Reja · Ona tili

Imlo qoidalari

3-hafta · blok 1.2 · 3 dars
2

Bosh harf, qo‘shib va ajratib yozish, defis

maktab darsligi: ona tili 5–7-sinf (bosh harf, qo‘shma so‘zlar imlosi)
Maqsad: Bosh harf, qo‘shma so‘z va defis qoidalarini birgalikda qo‘llash.
Qoida va g‘oya

Bosh harf bilan yoziladi: gap boshi; kishi ismi (Zafar); joy nomi (Samarqand); davlat va tashkilot nomi (O‘zbekiston Respublikasi). Kichik harf bilan yoziladi: hafta kunlari (dushanba), oy nomlari (mart), turdosh otlar (shahar, viloyat). Qo‘shib yoziladi: ma’nosi bir butun qo‘shma otlar (mehmonxona, oshxona, temiryo‘l). Ajratib yoziladi: ko‘makchilar (kitob bilan, sen uchun); ot+fe’l birikmalari (yordam bermoq, kitob o‘qimoq). Defis bilan yoziladi: juft so‘zlar (ota-ona, aka-uka), takror so‘zlar (tez-tez), kuchaytiruvchi shakllar (qip-qizil).

Namunaviy masalalar
‘dushanba kuni toshkentga bordik’ gapini to‘g‘ri yozing.
Yechim: Gap boshi bosh harf, hafta kuni kichik, shahar nomi bosh harf.
Javob: Dushanba kuni Toshkentga bordik.
‘aka uka’ so‘zini to‘g‘ri yozing.
Yechim: Juft so‘z, defis bilan.
Javob: aka-uka
‘sen bilan’ va ‘senbilan’ dan qaysi biri to‘g‘ri?
Yechim: ‘bilan’ ko‘makchi, ajratib yoziladi.
Javob: sen bilan
Tipik xatolar
  • Hafta kunlari va oy nomlarini bosh harf bilan yozish.
  • Ko‘makchini (uchun, bilan) so‘zga qo‘shib yozish.
  • Takror so‘zni defissiz yozish: teztez emas, tez-tez.
Mashq
1
‘yam yashil’ ni to‘g‘ri yozing.
2
‘Toshkent’ va ‘shahar’ so‘zlaridan qaysi biri gap o‘rtasida bosh harf bilan yoziladi?
3
‘mehmon xona’ so‘zini to‘g‘ri yozing.
4
Oy nomi ‘mart’ gap o‘rtasida bosh harf bilan yoziladimi?