☰ Reja · Ona tili

Morfologiya II: ot, sifat, son, olmosh

10-hafta · blok 1.6 · 3 dars
2

Sifat va uning darajalari

maktabga qarang: ona tili 6-sinf, Sifat
Maqsad: Sifat darajalarini farqlash.
Qoida va g‘oya

Sifat — predmet belgisini bildiradi, ‘qanday?’, ‘qaysi?’ so‘rog‘iga javob beradi va otga aniqlovchi bo‘ladi: qizil olma, baland tog‘. Ma’no jihatdan: rang (oq), maza (shirin), hajm (katta), xususiyat (mehribon) va hokazo. Darajalari: • oddiy daraja — belgi o‘z holicha: keng; • qiyosiy daraja — -roq qo‘shimchasi bilan: kengroq; • orttirma daraja — belgi kuchli: eng keng, juda keng, g‘oyat keng, nihoyatda keng. Sifat ot bilan kelganda ko‘plik va kelishik qo‘shimchasi olmaydi: katta uylar (kattalar uylar emas). Istisno: sifat otlashganda ot kabi o‘zgaradi: yaxshilarga yordam ber.

Namunaviy masalalar
‘Keng’ sifatining qiyosiy darajasini yozing.
Yechim: -roq qo‘shimchasi qo‘shiladi.
Javob: Kengroq
‘Eng uzun yo‘l’ birikmasidagi sifat qaysi darajada?
Yechim: ‘Eng’ belgini kuchaytiryapti.
Javob: Orttirma darajada
‘Qizil olma pishdi’ gapidagi sifatni toping.
Yechim: ‘Qanday olma?’ — qizil.
Javob: Qizil
Tipik xatolar
  • -roq (qiyosiy) bilan ‘juda’ (orttirma)ni aralashtirish.
  • Sifatni otga moslab ko‘plikda yozish: ‘kattalar uylar’ — xato.
Mashq
1
‘Past’ sifatining qiyosiy darajasini yozing.
2
‘Juda shirin’ birikmasida sifat qaysi darajada?
3
‘Yengilroq’ so‘zi qaysi darajada?
4
Sifat qaysi so‘roqlarga javob beradi?