154
Shakllarning hajmi
Darslik: 4-qism, 144-dars, 60–61-betlar
MaqsadShaklning hajmi: litr va kub santimetr; kuboid hajmini qatlamlar bilan topish.
Yangi so‘zlar
hajm · volumelitr · litrekub santimetr (sm³) · cubic centimetre (cm³)qatlam · layer
Tushuntirish
Shakl fazoda qancha o‘rin egallashini hajm ko‘rsatadi. Suyuqlik hajmi litrda, qattiq shakl hajmi kub santimetrda (sm³) o‘lchanadi: 1 sm³ – qirrasi 1 sm bo‘lgan kubcha. Bo‘yi 12 sm, eni 4 sm, balandligi 2 sm qutiga: bir qatlamda 12 × 4 = 48 kubcha, 2 qatlam – 48 × 2 = 96 kubcha. Demak, hajmi 96 sm³. Hajm = bo‘yi × eni × balandligi.
Namunalar
Qirrasi 3 sm bo‘lgan kub: 3 × 3 × 3 = 27 sm³.
25 banka × 3 l = 75 l va 12 banka × 2 l = 24 l; jami 99 l.
Sinfda faoliyat
«Kubchalardan quti»: bolalar 1 sm li kubchalardan 4 × 3 × 2 shakl quradi. Avval bitta qatlamni (4 × 3), so‘ng ikkinchi qatlamni qo‘yib, jami kubchalarni sanaydi va hajmni aytadi.
Mashq
1
Qutining bo‘yi 12 sm, eni 4 sm, balandligi 2 sm. Unga 1 sm li nechta kubik sig‘adi?
96
2
Qutining tubiga (bo‘yi 12 sm, eni 4 sm) nechta kubik sig‘adi?
48
3
Sharbat qutisining tubi tomoni 7 sm bo‘lgan kvadrat, balandligi 20 sm. Hajmi necha sm³?
980
4
Do‘konga 3 l lik 25 banka olma sharbati va 2 l lik 12 banka nok sharbati keltirildi. Jami necha litr sharbat keltirildi?
99