126
Ko‘paytirish xossalari
Darslik: 4-qism, 117-dars, 4–5-betlar
MaqsadKo‘paytirishning o‘rin almashtirish va guruhlash xossalarini bilish va qulay hisoblashda qo‘llash.
Yangi so‘zlar
o‘rin almashtirish xossasi · commutative property (swapping)guruhlash xossasi · grouping (associative) propertyko‘paytuvchi · factorko‘paytma · product
Tushuntirish
Ko‘paytuvchilarning o‘rni almashsa, ko‘paytma o‘zgarmaydi: a × b = b × a. Masalan, 3 × 60 = 60 × 3 = 180 (3 marta 6 o‘nlik = 18 o‘nlik). Uchta sonni ko‘paytirganda ularni istalgan ikkitasidan boshlab guruhlash mumkin: (7 × 2) × 5 = 7 × (2 × 5) = 7 × 10 = 70. Qulay juftlikni tanlaymiz.
Namunalar
6 × 10 = 10 × 6 = 60. Ikkala yo‘l ham bir xil javob beradi.
(4 × 5) × 2 = 4 × (5 × 2) = 4 × 10 = 40.
Sinfda faoliyat
«Qator va ustun»: bolalar 3 qator, har qatorda 6 tadan sanoq cho‘pi qo‘yadi, so‘ng rasmni 90° ga aylantirib, 6 qator, har qatorda 3 tadan ekanini ko‘radi. Ikkala ifodani yozib, ko‘paytma bir xil ekanini aytadi.
Mashq
1
3 × 60 = ?
180
2
70 × 3 = ?
210
3
(6 × 2) × 5 = ?
60
4
Bitta likopchada 4 ta non bor. Har bir stolda 5 ta likopcha, 2 ta stol bor. Jami nechta non?
40