54
Uch xonali sonlarni ayirish
Darslik: 2-qism, 52-dars, 24–25-betlar
MaqsadUch xonali sonlarni xonalar bo‘yicha ayirish; xonada yetmasa, keyingi xonadan olish.
Yangi so‘zlar
kamayuvchi · minuend (number we subtract from)ayriluvchi · subtrahend (number we subtract)ayirma · differenceqarz olish (ochish) · borrowing
Tushuntirish
Ayirish ham xonalar bo‘yicha bajariladi. Agar xonada birlik yetmasa, keyingi katta xonadan 1 ta birlik olib, uni shu xonaning 10 birligiga aylantiramiz. 456 − 173: birliklar 6 − 3 = 3; o‘nliklar 5 dan 7 ayirib bo‘lmaydi – yuzlikdan 1 ni olamiz: 15 − 7 = 8; yuzliklar 3 − 1 = 2. Javob 283.
Namunalar
143 − 50 = 93: 14 o‘nlik − 5 o‘nlik = 9 o‘nlik, 3 birlik qoladi.
762 − 245: 12 − 5 = 7, 5 − 4 = 1, 7 − 2 = 5 → 517.
Sinfda faoliyat
«Qarz olamiz»: «kubik–tayoqcha–plastinka» (birlik, o‘nlik, yuzlik) bilan modelda ayirish. Bolalar yetmagan xonada keyingi xonadan bittasini 10 ta kichigiga almashtirib ko‘rsatadi.
Mashq
1
143 − 50 = ?
93
2
456 − 173 = ?
283
3
762 − 245 = ?
517
4
Muzeyda 977 ta buyum bor, ulardan 492 tasi zardo‘zlik. Qolganlari nechta?
485