Elektron pochta
Oddiy xat kunlar yoki haftalar bilan yetib boradi, elektron xat esa dunyoning istalgan joyiga bir necha soniya yoki daqiqada yetadi va matn bilan birga rasm, hujjat, audio va video fayllarni ham olib boradi. Har bir foydalanuvchining takrorlanmas elektron manzili bor: nom@server, masalan, ali.valiyev@misol.uz. «@» belgisi «kuchukcha» (inglizcha at) deyiladi va foydalanuvchi nomini xizmat serveri nomidan ajratadi. Pochta qutisi – serverdagi sizga ajratilgan joy; xatlar siz o‘qiguningizcha shu yerda saqlanadi. Qutiga ikki yo‘l bilan kiriladi: kompyuterdagi pochta dasturi orqali yoki brauzerda sayt orqali (veb-pochta). Yangi pochta qutisini ochishda ism, tanlangan nom (login) va parol kiritiladi; nom band bo‘lsa, boshqasini tanlash kerak. Ko‘p xizmatlarda ro‘yxatdan o‘tish uchun yosh chegarasi bor yoki ota-ona roziligi talab qilinadi, shuning uchun qutini kattalar bilan birga oching. Parol uzun (kamida 12 belgi), harf, raqam va belgilardan iborat, tug‘ilgan kun, ism kabi oson topiladigan narsalarga asoslanmagan va har bir xizmat uchun boshqa bo‘lishi kerak; uni hech kimga aytmang. Xat yozishda «Kimga» (qabul qiluvchi manzili), «Mavzu» (qisqa sarlavha) va xat matni to‘ldiriladi, kerak bo‘lsa fayl biriktiriladi. Noma’lum jo‘natuvchining xatidagi havola yoki faylni ochmang, «yutuq oldingiz», «parolingizni yuboring» kabi xatlar firibgarlik (fishing) belgilari; ularni o‘chirib, kattalarga ayting. Boshqa kompyuterda ishlaganingizdan so‘ng pochtadan chiqishni unutmang. Xat yozishda odob saqlang: hurmat bilan murojaat qiling, mavzuni aniq yozing.
«Fishing yoki haqiqiy xat?»: o‘qituvchi 6 ta namunaviy xat matnini beradi (3 tasi shubhali). Jamoalar shubhali belgilarni (shoshiltirish, parol so‘rash, noma’lum havola) topib, nega xavfli ekanini tushuntiradi.