Internet va WWW

Internet (inglizcha interconnected network – o‘zaro bog‘langan tarmoq) dunyo bo‘ylab minglab kompyuter tarmoqlarini birlashtirgan umumiy tarmoq. U AQSH Mudofaa vazirligi loyihasi – ARPANET asosida paydo bo‘lgan: 1969-yil 29-oktabrda Los-Anjeles universiteti va Stenford tadqiqot instituti kompyuterlari orasida birinchi aloqa o‘rnatildi; tarmoq buzilgan bo‘g‘inlarni aylanib o‘ta olishi uchun mo‘ljallangan edi. Keyinchalik unga universitetlar va boshqa mamlakatlar ulanib, Internet shakllandi. Internet birgina tashkilotga qarashli emas, uni davlatlar, universitetlar, kompaniyalar va foydalanuvchilar birgalikda ta’minlaydi. Ma’lumotlar protokollar asosida uzatiladi; asosiysi TCP/IP: TCP axborotni paketlarga bo‘ladi, IP har bir paketga yo‘l topadi, qabul qiluvchi tomonda TCP paketlarni tekshirib, qayta yig‘adi. Internet xizmatlari: elektron pochta, chat va video qo‘ng‘iroqlar, WWW va boshqalar. WWW (World Wide Web – «butun dunyo o‘rgimchak to‘ri») – Internetdagi xizmatlardan biri bo‘lib, veb-sahifalar tizimidir; uni 1989-yilda Yevropa yadro tadqiqotlari markazi (CERN) xodimi Tim Berners-Li taklif qilgan, 1990-yilda birinchi brauzer va server ishlagan. Veb-sahifada matn, rasm, tovush, video bo‘lishi mumkin; gipermatn orqali bir sahifadan boshqasiga o‘tiladi. Bir-biriga bog‘langan sahifalar majmui – veb-sayt (kitob – sayt, uning sahifasi – veb-sahifa); ular Internetga ulangan veb-serverlarda saqlanadi. Har bir resurs URL manziliga ega: masalan, https://www.misol.uz/darslar/sahifa.html – https – protokol, www.misol.uz – server (domen) nomi, /darslar/sahifa.html – sahifaga yo‘l. Hozir xavfsiz https (qulf belgisi) keng qo‘llanadi. Provayder – Internetga ulanish xizmatini beruvchi kompaniya. O‘zbekistonda ZiyoNET ta’lim tarmog‘i o‘qituvchi va o‘quvchilar uchun mo‘ljallangan jamoat axborot resursi.