ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Matn muharrirlari

Darslar 1 · 1 ta dars · B. Boltayev, M. Mahkamov, A. Azamatov, S. Rahmonqulova. Informatika va axborot texnologiyalari 6-sinf. «O‘zbekiston» NMIU, 2017
1

Matn muharrirlari

Darslik: 4–7-betlar
MaqsadYozuv tarixini va matn muharriri nima ekanini bilib oladi, uning asosiy qismlari hamda vazifalarini sanaydi.
Yangi so‘zlar
matn muharriri · text editorish sohasi · work area (the “page” where you type)yurgich · cursor (shows where the next character will appear)menyu · menu (a set of commands)
Tushuntirish

Odamlar axborotni saqlash uchun avval g‘or devoriga rasm chizgan, keyin teri, papirus va qog‘ozga yozgan; vositalar o‘zgargan, yozuv mohiyati esa o‘zgarmagan. Qo‘lda yozilgan matnga tuzatish kiritish qiyin, kompyuter esa buni oson qiladi. Matn muharriri – matnni yozish, xotirada saqlash, o‘zgartirish va chop etish uchun dastur. Uning oynasida uchta asosiy qism bor: ish sohasi (matn yoziladigan «sahifa»), yurgich (keyingi belgi qayerda paydo bo‘lishini ko‘rsatuvchi chiziqcha) va menyu satri (buyruqlar to‘plami). Hamma muharrirlar yangi fayl hosil qilish, faylni ochish, saqlash, boshqa nom bilan saqlash, chop etish va tahrirlash vazifalarini bajaradi. Windowsning oddiy muharriri – Notepad (Bloknot); u faqat oddiy matnni saqlaydi.

ish maydoni(varaq)kursormenyu qatoriMatn muharriri
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab kompyuter xonasida o‘quvchi sinf bayrami uchun taklifnoma yozdi va oxirgi qatorda xato topdi. Qog‘ozda butun taklifnomani qayta yozish kerak bo‘lardi, ekranda esa faqat bitta so‘zni tuzatish yetdi. Matn muharriri aynan shunday vaqtni tejaydi.

Kim ishlatadi

Kotib xat va hujjatlarni tez tuzatadi, jurnalist maqolasini qayta-qayta tahrirlaydi, dasturchi oddiy matnda kod yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘ozga uch qatorli qisqa xat yozing, so‘ng bitta so‘zni boshqasiga almashtiring va qancha harfni qayta ko‘chirishingiz kerak bo‘lganini sanang.

Namunalar
Notepadni oching va «Salom, maktab» deb yozing. Yurgich har bir harfdan keyin bir belgi o‘ngga siljiydi. Fayl menyusidan Saqlash tanlansa, matn diskka fayl sifatida yoziladi.
BloknotWord
shriftbutun matn uchun bittahar so‘z uchun alohida
rasm va jadvalyo‘qbor
Matn muharriri bilan matn protsessorini solishtiramiz: Notepadda shrift butun matn uchun bir xil bo‘ladi va rasm qo‘yib bo‘lmaydi; Wordda esa har bir so‘zning rangi, o‘lchami o‘zgaradi, rasm va jadval qo‘yiladi.
Sinfda faoliyat

«Qismlarni top!» o‘yini: o‘qituvchi Notepad oynasini proyektorda ko‘rsatadi, o‘quvchilar navbat bilan kelib ish sohasi, yurgich va menyu satrini ko‘rsatadi.

Mashq
1
Matn muharririning uchta asosiy qismini ayting.
2
Yurgich nimani ko‘rsatadi?
3
Ko‘p marta tahrir qilinadigan matnni qo‘lda yozgandan ko‘ra kompyuterda yozish nima uchun qulay?
4
Matn muharrirlari menyusidagi «Saqlash» buyrug‘i nima uchun kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYosh tadqiqotchilar klubiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →