☰ Mundarija · Informatika

Matn muharrirlari

Darslar 1 · 1 ta dars · B. Boltayev, M. Mahkamov, A. Azamatov, S. Rahmonqulova. Informatika va axborot texnologiyalari 6-sinf. «O‘zbekiston» NMIU, 2017
1

Matn muharrirlari

Darslik: 4–7-betlar
MaqsadYozuv tarixini va matn muharriri nima ekanini bilib oladi, uning asosiy qismlari hamda vazifalarini sanaydi.
Yangi so‘zlar
matn muharriri · text editorish sohasi · work area (the “page” where you type)yurgich · cursor (shows where the next character will appear)menyu · menu (a set of commands)
Tushuntirish

Odamlar axborotni saqlash uchun avval g‘or devoriga rasm chizgan, keyin teri, papirus va qog‘ozga yozgan; vositalar o‘zgargan, yozuv mohiyati esa o‘zgarmagan. Qo‘lda yozilgan matnga tuzatish kiritish qiyin, kompyuter esa buni oson qiladi. Matn muharriri – matnni yozish, xotirada saqlash, o‘zgartirish va chop etish uchun dastur. Uning oynasida uchta asosiy qism bor: ish sohasi (matn yoziladigan «sahifa»), yurgich (keyingi belgi qayerda paydo bo‘lishini ko‘rsatuvchi chiziqcha) va menyu satri (buyruqlar to‘plami). Hamma muharrirlar yangi fayl hosil qilish, faylni ochish, saqlash, boshqa nom bilan saqlash, chop etish va tahrirlash vazifalarini bajaradi. Windowsning oddiy muharriri – Notepad (Bloknot); u faqat oddiy matnni saqlaydi.

Namunalar
Notepadni oching va «Salom, maktab» deb yozing. Yurgich har bir harfdan keyin bir belgi o‘ngga siljiydi. Fayl menyusidan Saqlash tanlansa, matn diskka fayl sifatida yoziladi.
Matn muharriri bilan matn protsessorini solishtiramiz: Notepadda shrift butun matn uchun bir xil bo‘ladi va rasm qo‘yib bo‘lmaydi; Wordda esa har bir so‘zning rangi, o‘lchami o‘zgaradi, rasm va jadval qo‘yiladi.
Sinfda faoliyat

«Qismlarni top!» o‘yini: o‘qituvchi Notepad oynasini proyektorda ko‘rsatadi, o‘quvchilar navbat bilan kelib ish sohasi, yurgich va menyu satrini ko‘rsatadi.

Mashq
1
Matn muharririning uchta asosiy qismini ayting.
2
Yurgich nimani ko‘rsatadi?
3
Ko‘p marta tahrir qilinadigan matnni qo‘lda yozgandan ko‘ra kompyuterda yozish nima uchun qulay?
4
Matn muharrirlari menyusidagi «Saqlash» buyrug‘i nima uchun kerak?