Darslar 2 · 1 ta dars · B. Boltayev, M. Mahkamov, A. Azamatov, S. Rahmonqulova. Informatika va axborot texnologiyalari 6-sinf. «O‘zbekiston» NMIU, 2017
2
MS Word matn protsessori interfeysi
Darslik: 8–13-betlar
MaqsadMatn protsessori nima ekanini, Word oynasining qismlarini va hujjatga oid asosiy atamalarni (so‘z, satr, hoshiya, abzas, format) biladi.
Yangi so‘zlar
matn protsessori · word processortasma · ribbon (the strip of buttons under the tabs)abzas · paragraphhoshiya · margin (the clear edge of a page)
Tushuntirish
Matn protsessori matnning mazmuniga qo‘shimcha ravishda tashqi ko‘rinishini ham yaxshilaydi: rasm, jadval qo‘shish, harf rangi va o‘lchamini o‘zgartirish mumkin. Matn protsessorida tayyorlangan matn hujjat deyiladi. Hozir eng ko‘p ishlatiladigan dasturlardan biri – Microsoft Word; unga o‘xshash bepul variantlar ham bor: LibreOffice Writer va Google Docs. Word oynasida sarlavha satri (hujjat nomi), tezkor panel, menyu tablari va ularga tegishli tasma, ish sohasi hamda holat satri (sahifa va so‘zlar soni) bor. Tasmadagi tugmalar vazifasiga qarab guruhlarga bo‘lingan; masalan, Bosh (Home) tabida Almashtirish buferi, Shrift, Abzas, Uslublar va Tahrirlash guruhlari turadi. Dasturni ishga tushirishda Windows tugmasi (Start) menyusidagi Word piktogrammasi, ish stolidagi yorliq yoki vazifalar panelidagi piktogramma ishlatiladi; ishni tugatish uchun oynani yopish tugmasi yoki Alt+F4 yetarli.
Namunalar
Hujjatning sarlavha satrida nom yo‘q bo‘lsa, Word uni «Document1» (Hujjat1) deb ko‘rsatadi. Saqlashda unga o‘z nomingizni berasiz.
«Bahor keldi. Gullar ochildi.» yozuvida ikkita gap bor, lekin faqat bitta abzas: Enter bosilmaguncha yangi abzas boshlanmaydi. Matn – abzaslar to‘plami.
Sinfda faoliyat
«Oynani o‘qi» mashqi: har bir juft Word oynasining skrinshotini oladi va sarlavha satri, tasma, ish sohasi, holat satrini strelkalar bilan belgilaydi.
Mashq
1
Matn protsessori matn muharriridan nimasi bilan ustun?
U matn ko‘rinishini ham o‘zgartiradi: shrift, rang, rasm, jadval, abzas bezagi.
2
Word oynasidagi holat satri nimani ko‘rsatadi?
Joriy sahifa, hujjatdagi jami sahifalar, so‘zlar soni, yozish tili va boshqalarni.
3
Bitta fikrni bildirgan 6 ta gapni Enter bosmasdan yozdik. Bu nechta abzas?
1
4
Nima uchun formatlangan hujjatni ba’zan boshqa matn protsessorida ochganda bezagi o‘zgarib ketishi mumkin?
Chunki har bir dastur bezakni o‘z kodlari bilan saqlaydi; formatlar mos kelmasa, ko‘rinish buziladi. Shuning uchun PDF yoki keng tarqalgan .docx format qulay.