ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Hujjatlarni tahrir qilish

Darslar 6 · 1 ta dars · B. Boltayev, M. Mahkamov, A. Azamatov, S. Rahmonqulova. Informatika va axborot texnologiyalari 6-sinf. «O‘zbekiston» NMIU, 2017
6

Hujjatlarni tahrir qilish

Darslik: 30–34-betlar
MaqsadMatnga belgi qo‘shadi va o‘chiradi, blok belgilaydi, nusxa ko‘chiradi, ko‘chirib o‘tkazadi hamda so‘zni izlab almashtiradi.
Yangi so‘zlar
tahrir qilish · editing (making corrections)blok · block (a selected part of text)almashtirish buferi · clipboard (temporary memory for cut or copied text)izlash va almashtirish · Find and Replace
Tushuntirish

Matnga tuzatish kiritish hujjatni tahrir qilish deyiladi. Tushib qolgan belgini qo‘yish uchun yurgich kerakli joyga qo‘yiladi va belgi terib yoziladi. Matnning biror qismi belgilansa, u blok deb ataladi va fon rangi bilan ajralib turadi. Blokni Shift bilan strelka bosib yoki sichqoncha bilan sudrab belgilash mumkin; so‘z ustida ikki marta, abzas ustida uch marta bosilsa so‘z yoki abzas belgilanadi, Ctrl bilan bosilsa gap belgilanadi, Ctrl+A esa butun hujjatni belgilaydi. Delete yurgichdan keyingi belgini, Backspace undan oldingi belgini o‘chiradi; blok Delete bilan butunlay o‘chadi. Qismni ko‘chirib o‘tkazish uchun uni Ctrl+X bilan qirqib, yangi joyda Ctrl+V bilan joylashtiriladi; nusxa ko‘chirish uchun Ctrl+X o‘rniga Ctrl+C ishlatiladi. Qirqilgan yoki nusxalangan matn vaqtincha almashtirish buferida turadi. Joylashtirishda formatni saqlash yoki faqat matnni qo‘yish tanlanadi. Uzun matnda so‘zni almashtirish uchun Ctrl+H bosiladi (Ctrl+F esa faqat izlaydi), «Nimani» va «Nimaga» maydonlari to‘ldirilib, «Barchasi almashtirilsin» bosiladi. Xatoga yo‘l qo‘ysangiz, Ctrl+Z oxirgi amalni bekor qiladi.

Tugmalar / harakatNima belgilanadi
ikki marta bosishso‘z
uch marta bosishabzats
Ctrl + bosishgap
Ctrl+Abutun hujjat
Shift + ←→↑↓blok
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab klubi yarmarka sanasini o‘zgartirdi va e’lonning bir necha joyida sana almashishi kerak edi. Qo‘lda har bir joyni izlash vaqt oldi, «topish va almashtirish» esa hammasini bir zumda to‘g‘riladi. Tahrir qilishning bu usuli xato qoldirmaydi.

Kim ishlatadi

Muharrir bir so‘z nomini butun kitobda almashtiradi, ofis xodimi shartnomadagi sanani yangilaydi, dasturchi kodda o‘zgaruvchi nomini bir yo‘la o‘zgartiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘ozga besh qatorli kun tartibini yozing va sana yoki vaqt o‘zgarsa, nechta joyni tuzatish kerakligini sanang.

Namunalar
«Biz maktabga boramiz» gapida «maktabga» so‘zini ikki marta bosib belgilaymiz, Ctrl+X bosamiz, gap oxiriga yurgichni qo‘yamiz va Ctrl+V bosamiz: «Biz boramiz maktabga».
Matnda «kompyuter» so‘zi 12 marta yozilgan, uni «noutbuk» ga almashtirish kerak. Ctrl+H, «Nimani»: kompyuter, «Nimaga»: noutbuk, so‘ng «Barchasi almashtirilsin» – hammasi bir zumda o‘zgaradi.
Sinfda faoliyat

«Xato izlovchilar»: har bir guruhga ataylab xato qilingan matn beriladi; ular belgilash, o‘chirish va almashtirish yordamida uni to‘g‘rilab, kim tezroq bajarishini sinashadi.

Mashq
1
Yurgich belgidan oldin turibdi. Shu belgini o‘chirish uchun qaysi klavish bosiladi?
2
Bir abzasni sichqoncha bilan tez belgilash usulini ayting.
3
Nusxa ko‘chirish bilan ko‘chirib o‘tkazishning farqi nimada?
4
Hujjatda «kitob» so‘zi 9 marta bor. Barchasini «daftar» ga almashtirishning eng tez yo‘li qanday va nega?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKutubxonaga qaysi yo‘ldanHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →