Darslar 11 · 1 ta dars · B. Boltayev, M. Mahkamov, A. Azamatov, S. Rahmonqulova. Informatika va axborot texnologiyalari 6-sinf. «O‘zbekiston» NMIU, 2017
11
Rasm va chizmalarga oid amaliy dars
Darslik: 54-bet
MaqsadShakllar, rang, tartiblash va guruhlash yordamida mazmunli chizma (bayroq, kompyuter xonasi devori) yaratadi va rasm formatini o‘zgartirib turli ko‘rinish hosil qiladi.
Yangi so‘zlar
tartiblash · arranging (order and position of objects)albom sahifasi · landscape pageto‘ldirish rangi · fill colournusxa ko‘chirish · copying an object
Tushuntirish
Bu darsda oldingi ikki darsda o‘rganilganlar amalda mustahkamlanadi. Avval nimani chizishni rejalashtiring va uni oddiy shakllarga ajrating. O‘zbekiston bayrog‘i uch gorizontal polosadan iborat: yuqorida moviy, o‘rtada oq, pastda yashil; polosalar orasida ingichka qizil chiziqlar bor, moviy polosada esa yarim oy va 12 ta yulduz joylashgan. Uni chizish uchun uchta bir xil to‘rtburchak, ikkita ingichka to‘rtburchak (qizil chiziqlar) va yulduz hamda oy shakllari olinadi; rang Shape Fill orqali tanlanadi, chegara chizig‘i esa kerak bo‘lsa olib tashlanadi. Takrorlanuvchi shakllar (masalan, yulduzlar) bir marta chizilib, Ctrl+C va Ctrl+V bilan nusxalanadi. Shakllarning ustma-ust turish tartibi Tartiblash (Arrange) guruhidagi «Oldinga/Orqaga» tugmalari bilan o‘zgartiriladi. Albom sahifasi keng chizmalar uchun qulay: Maket (Layout) > Oriyentatsiya > Albom. Chizma tayyor bo‘lgach, uni guruhlab, o‘lchamini o‘zgartirish ham, hujjatga joylashtirish ham osonlashadi.
Namunalar
Bayroq: 3 ta to‘rtburchak (moviy, oq, yashil) tagma-tag qo‘yiladi; ularning orasiga balandligi kichik 2 ta qizil to‘rtburchak qo‘yiladi. Hammasini Shift bilan belgilab guruhlaymiz.
Kompyuter xonasi devori: deraza (to‘rtburchak + 4 ta kichik to‘rtburchak), stol (uzun to‘rtburchak), monitor (to‘rtburchak + oyoqcha). Albom sahifasida chiziladi.
Sinfda faoliyat
«Sinf galereyasi»: tayyor chizmalar ekranga chiqariladi; o‘quvchilar ikkita yaxshi tomon va bitta taklif aytadi.
Mashq
1
Bayroqda polosalar qanday tartibda joylashgan (yuqoridan pastga)?
Moviy, oq, yashil.
2
Bayroqdagi oy yonida nechta yulduz bor?
12
3
Chizmadagi bir shakl boshqasini yopib qo‘ysa, tartibini qanday o‘zgartirasiz?
Shaklni belgilab, Tartiblash guruhidagi «Orqaga yuborish» yoki «Oldinga olib chiqish» tugmasini bosaman.
4
Nega keng chizma uchun albom sahifasi qulay?
Chunki albom sahifasi eniga kattaroq, chizma kichraytirilmay sig‘adi.