☰ Mundarija · Informatika

Hujjatni formatlash

Darslar 7 · 1 ta dars · B. Boltayev, M. Mahkamov, A. Azamatov, S. Rahmonqulova. Informatika va axborot texnologiyalari 6-sinf. «O‘zbekiston» NMIU, 2017
7

Hujjatni formatlash

Darslik: 35–39-betlar
MaqsadMatn va abzasni formatlaydi, Shrift va Abzas oynalaridan foydalanadi, sahifalarga tartib raqami qo‘yadi.
Yangi so‘zlar
formatlash · formatting (changing how text looks)shrift turi · typeface (font)tagchiziq · underlinesahifa tartib raqami · page number
Tushuntirish

Matnning shrift turi, o‘lchami, rangi, abzas tekislanishi, chegara va fon kabi bezaklarini o‘zgartirish hujjatni formatlash deyiladi. Shriftni formatlash uchun avval qism blokka olinadi, so‘ng Bosh (Home) tabining Shrift guruhidan kerakli tugma tanlanadi yoki guruh burchagidagi tugma (yoki Ctrl+D) bilan Shrift oynasi ochiladi. Unda shrift turi, yozuv shakli, o‘lcham, rang, tagchiziq ko‘rinishi va rangi hamda effektlar (ustiga chizilgan, yuqori indeks, quyi indeks) tanlanadi; Qo‘shimcha qatlamda masshtab (belgi kengligi foizi), oraliq (belgilar orasi) va siljish (satrga nisbatan yuqoriga yoki pastga) sozlanadi. Qalin, qiya va tagiga chizilgan uchun Ctrl+B, Ctrl+I, Ctrl+U ishlatiladi. Abzasni formatlash uchun yurgichni shu abzas ichiga qo‘yish yetarli; so‘ng Abzas guruhi yoki Abzas oynasi orqali tekislanish, chap va o‘ng chekinish, bosh satr, abzasdan oldin va keyingi masofa hamda satrlar oralig‘i belgilanadi. Sahifalarga tartib raqami Joylashtirish (Insert) tabidagi Sahifa raqami (Page Number) tugmasi bilan qo‘yiladi; odatda u sahifa pastiga joylanadi.

Namunalar
Kimyoviy formula H2O ni to‘g‘ri yozish uchun «2» ni belgilab quyi indeksni tanlaymiz: H₂O. Kvadrat metr uchun «2» yuqori indeks qilinadi: m².
«Davlatimiz bayrog‘i» sarlavhasi: 20 punkt, qalin, o‘rtadan tekislangan; abzasdan keyin 12 punkt masofa. Asosiy matn: 14 punkt, bosh satr chekinishi 1,25 sm.
Sinfda faoliyat

«Bezak ustaxonasi»: juftliklar bir xil oddiy matnni qarama-qarshi uslubda (rasmiy va bayramona) formatlaydi, sinf qaysi ko‘rinish qaysi hujjatga mos ekanini muhokama qiladi.

Mashq
1
Shrift parametrlariga to‘rtta misol keltiring.
2
Abzasni formatlash uchun nima uchun butun abzasni belgilash shart emas?
3
Qalin yozuv uchun qaysi tezkor klavishlar ishlatiladi?
4
Sahifa raqamini qaysi tabdan qo‘yamiz va odatda sahifaning qayeriga joylashtiramiz?