☰ Mundarija · Ona tili

So‘z yasovchi qo‘shimchalar

Darslar 16–18 · 3 ta dars · D. Baynazarova (2-qism); D.J. Baynazarova (3-qism); D.J. Baynazarova, M.E. Toirova (4-qism). Ona tili 3-sinf, 2–4-qismlar (1-qism mavjud emas). Novda Edutainment, 2023
16

So‘z yasovchi qo‘shimchalar

Darslik: 2-qism, 51–55-betlar
MaqsadSo‘z yasovchi qo‘shimchalar yangi ma’noli so‘z hosil qilishini bilish.
Yangi so‘zlar
qo‘shimcha · suffixso‘z yasovchi · word-formingyangi ma’no · new meaningbaliqchi · fisherman
Tushuntirish

-chi, -la, -kor, -dosh, -li, -siz kabi qo‘shimchalar so‘z yasovchi qo‘shimchalardir. Ular asosga qo‘shilib, yangi ma’noli so‘z hosil qiladi: baliq — baliqchi, g‘alla — g‘allakor, kuch — kuchli. So‘z tahlil qilinganda asosni yarim doira, so‘z yasovchi qo‘shimchani uchburchak bilan belgilaymiz.

Namunalar
baliqchi: baliq — asos, -chi — so‘z yasovchi qo‘shimcha. Baliqchi Kim? so‘rog‘iga javob beradi.
maktabdosh: maktab — asos, -dosh — qo‘shimcha. Ishla: ish — asos, -la — qo‘shimcha. Kuchli: kuch — asos, -li — qo‘shimcha.
Sinfda faoliyat

«Qo‘shimcha ustaxonasi»: bolalar asos yozilgan kartochkalarga (g‘alla, gul, baliq) qo‘shimcha kartochkasini (-kor, -chi) yopishtirib, yangi so‘z yasaydi va o‘qiydi.

Mashq
1
Asosni va qo‘shimchani ajrating: g‘allakor.
2
«Kuchli» so‘zi qaysi so‘z yasovchi qo‘shimcha bilan yasalgan?
3
«Maktabdosh» so‘zi Kim? yoki Nima? so‘rog‘iga javob beradi. Qaysi?