53
Sifat yasovchi qo‘shimchalar
Darslik: 3-qism, 77–79-betlar
MaqsadSifat yasovchi qo‘shimchalarni (-li, -dor, -siz) bilish.
Yangi so‘zlar
-li · having-dor · having-siz · withouthosildor · fruitful
Tushuntirish
-li, -dor, -siz qo‘shimchalari ot asosiga qo‘shilib, sifat yasaydi. -li va -dor «ega bo‘lgan» ma’nosini beradi: mazali (mazasi bor), hosildor (hosili ko‘p), guldor (guli bor). -siz «ega bo‘lmagan» ma’nosini beradi: mazasiz, hosilsiz, gulsiz. Yasalgan so‘zlar Qanday? Qanaqa? so‘roqlariga javob beradi.
Namunalar
maza — mazali — mazasiz; hosil — hosildor — hosilsiz; gul — guldor — gulsiz.
Hosildor yerda mazali bug‘doy o‘sadi. Hosildor yer, mazali bug‘doy — Qanday? so‘rog‘iga javob.
Sinfda faoliyat
«Bor – yo‘q»: bolalar ot aytadi (suv), o‘qituvchi «bor» desa sifatni -li bilan, «yo‘q» desa -siz bilan aytadi (suvli, suvsiz).
Mashq
1
Sifat yasang: kuch + -li.
kuchli
2
«Mazasiz» so‘ziga qarama-qarshi ma’noli sifat yasang: maza + ?
mazali
3
«Hosil» + -dor = ?
hosildor