25
O‘tilgan mavzular bo‘yicha test va topshiriqlar (1)
Darslik: 2-qism, 78–80-betlar
MaqsadTakrorlash (1): nutq, gap, matn, gap turlari, harflar haqidagi bilimlarni mustahkamlash.
Yangi so‘zlar
nutq · speechmatn · textalifbo · alphabetunli harflar · vowel letters
Tushuntirish
Nutq gaplardan, gap esa so‘zlardan tuziladi. Tugallangan fikrni bildiruvchi, o‘zaro bog‘langan gaplar matnni hosil qiladi. Maqsadiga ko‘ra gaplar darak, so‘roq va buyruq gaplarga bo‘linadi. Kuchli his-hayajon bilan aytilgan gap undov gap deyiladi. O‘zbek alifbosida 29 ta harf bor, ulardan 6 tasi unli harf: a, e, i, o, u, o‘.
| Gap turi | Belgi | Misol |
|---|---|---|
| darak | . | Kuz sentabrdan boshlanadi. |
| so‘roq | ? | Kuz qachon boshlanadi? |
| buyruq | . yoki ! | Barglarni yig‘ing. |
| undov | ! | Qanday go‘zal kuz! |
Qaysi guruhga kiradi?
🎙️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola hikoyani sinfga ovoz chiqarib o‘qiydi. Nuqtada to‘xtaydi, so‘roq gapda ovozini ko‘taradi, shunda hamma tushunadi.
Kim ishlatadi
Radio boshlovchilari, aktyorlar
Bugun sinab ko‘ring
Bitta gapni to‘xtash va ovoz bilan to‘g‘ri qilib o‘qing.
Namunalar
Darak: Kuz sentabr oyidan boshlanadi. So‘roq: Kuz qachon boshlanadi? Buyruq: Kuzgi barglarni yig‘ing. Undov: Qanday go‘zal kuz!
Unli harflar: a, e, i, o, u, o‘ — jami 6 ta. Masalan, «olma» so‘zida ikkita unli bor: o va a.
Sinfda faoliyat
«Gap turini top»: o‘qituvchi gaplarni ketma-ket o‘qiydi. Bolalar darak, so‘roq, buyruq yoki undov gapni mos imo-ishora bilan ko‘rsatadi.
Mashq
1
Nutq nimalardan tuziladi?
Gaplardan.
2
Unli harflarni sanang: a, e, i, o, u, o‘ — nechta?
6
3
Gap turini ayting: Bugun qanday kun?
So‘roq gap.