Darslar 7–9 · 3 ta dars · D. Baynazarova (2-qism); D.J. Baynazarova (3-qism); D.J. Baynazarova, M.E. Toirova (4-qism). Ona tili 3-sinf, 2–4-qismlar (1-qism mavjud emas). Novda Edutainment, 2023
7
Gapning ikkinchi darajali bo‘laklari
Darslik: 2-qism, 22–27-betlar
MaqsadGapning ikkinchi darajali bo‘laklarini bilish va ularni bosh bo‘laklardan farqlash.
Yangi so‘zlar
ikkinchi darajali bo‘laklar · secondary partsmazmunni to‘ldirmoq · to complete the meaningto‘lqinli chiziq · wavy lineso‘roq · question
Tushuntirish
Ega va kesim gapning asosiy fikrini aytadi. Lekin gapda yana boshqa so‘zlar ham bo‘ladi: ular fikrni aniqroq va to‘liqroq qiladi. Bunday so‘zlar ikkinchi darajali bo‘laklar deb ataladi. Ular ega yoki kesimga bog‘lanib, ma’noni kengaytiradi va o‘z so‘rog‘iga javob beradi: Qanday? Qayerda? Qachon? Nimani? Ularning tagiga to‘lqinli chiziq chizamiz.
A good boy reads a book in the morning.
ega · kesim · to‘ldiruvchi · aniqlovchi · hol
🔍 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola yo‘qolgan qalamni tasvirlaydi: «Yashil, uzun, stol ostida». Qo‘shimcha so‘zlar qalamni topishga yordam beradi.
Kim ishlatadi
Politsiyachilar, kitob yozuvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Biror narsani «qanday?» va «qayerda?» so‘zlari bilan tasvirlang.
Namunalar
Kattabolalarhovlidafutbolo‘ynadi.
Katta bolalar hovlida futbol o‘ynadi. Bosh bo‘laklar: bolalar (ega), o‘ynadi (kesim). Ikkinchi darajali: katta (Qanday bolalar?), hovlida (Qayerda o‘ynadi?), futbol (Nimani o‘ynadi?).
Mehribon buvim bizga shirin non yopdi. Bosh bo‘laklar: buvim, yopdi. Ikkinchi darajali: mehribon, bizga, shirin, non.
Sinfda faoliyat
«Gapni boyitamiz»: o‘qituvchi «Qush uchdi.» deb yozadi. Bolalar savol berib, so‘z qo‘shadi: Qanday qush? Qayerga uchdi? Qachon? Gap uzun va mazmunli bo‘ladi.
Mashq
1
Ikkinchi darajali bo‘lakni toping: Qizil gullar ochildi.
qizil
2
Bosh bo‘laklarni ayting: Kichik qizcha rasm chizdi.
Ega: qizcha. Kesim: chizdi.
3
Ikkinchi darajali bo‘laklarning tagiga qanday chiziq chiziladi?