7
Gapning ikkinchi darajali bo‘laklari
Darslik: 2-qism, 22–27-betlar
MaqsadGapning ikkinchi darajali bo‘laklarini bilish va ularni bosh bo‘laklardan farqlash.
Yangi so‘zlar
ikkinchi darajali bo‘laklar · secondary partsmazmunni to‘ldirmoq · to complete the meaningto‘lqinli chiziq · wavy lineso‘roq · question
Tushuntirish
Ega va kesim gapning asosiy fikrini aytadi. Lekin gapda yana boshqa so‘zlar ham bo‘ladi: ular fikrni aniqroq va to‘liqroq qiladi. Bunday so‘zlar ikkinchi darajali bo‘laklar deb ataladi. Ular ega yoki kesimga bog‘lanib, ma’noni kengaytiradi va o‘z so‘rog‘iga javob beradi: Qanday? Qayerda? Qachon? Nimani? Ularning tagiga to‘lqinli chiziq chizamiz.
Namunalar
Katta bolalar hovlida futbol o‘ynadi. Bosh bo‘laklar: bolalar (ega), o‘ynadi (kesim). Ikkinchi darajali: katta (Qanday bolalar?), hovlida (Qayerda o‘ynadi?), futbol (Nimani o‘ynadi?).
Mehribon buvim bizga shirin non yopdi. Bosh bo‘laklar: buvim, yopdi. Ikkinchi darajali: mehribon, bizga, shirin, non.
Sinfda faoliyat
«Gapni boyitamiz»: o‘qituvchi «Qush uchdi.» deb yozadi. Bolalar savol berib, so‘z qo‘shadi: Qanday qush? Qayerga uchdi? Qachon? Gap uzun va mazmunli bo‘ladi.
Mashq
1
Ikkinchi darajali bo‘lakni toping: Qizil gullar ochildi.
qizil
2
Bosh bo‘laklarni ayting: Kichik qizcha rasm chizdi.
Ega: qizcha. Kesim: chizdi.
3
Ikkinchi darajali bo‘laklarning tagiga qanday chiziq chiziladi?
To‘lqinli chiziq.