☰ Mundarija · Ona tili

-ma qo‘shimchasi va fe’l yasovchi qo‘shimchalar -la, -illa

Darslar 80–82 · 3 ta dars · D. Baynazarova (2-qism); D.J. Baynazarova (3-qism); D.J. Baynazarova, M.E. Toirova (4-qism). Ona tili 3-sinf, 2–4-qismlar (1-qism mavjud emas). Novda Edutainment, 2023
80

Bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llar: -ma qo‘shimchasi

Darslik: 4-qism, 58–60-betlar
Maqsad-ma qo‘shimchasi bilan bo‘lishsiz fe’l yasash va yozish.
Yangi so‘zlar
qo‘shimcha · suffixtark etmoq · to leavebuyruq · commandtaqiq · prohibition
Tushuntirish

Fe’l asosiga -ma qo‘shilsa, bo‘lishsiz fe’l hosil bo‘ladi: bor + ma = borma, o‘qi + ma = o‘qima, yoz + ma = yozma. Keyin zamon qo‘shimchasi qo‘shiladi: bormadi, o‘qimaydi, yozmayapti. Buyruq fe’lda -ma taqiqni bildiradi: Borma! Yozma! O‘qima! -ma qo‘shimchasi asosdan keyin keladi va ajratib yozilmaydi.

Namunalar
Dars paytida gaplashma! Eshikni yopma, havo kerak. Kecha men televizor ko‘rmadim.
yoz → yozmadi, yozmaydi, yozmayapti; o‘yna → o‘ynamadi, o‘ynamaydi, o‘ynamayapti.
Sinfda faoliyat

«Taqiqlangan!»: o‘qituvchi buyruq beradi (Kul!), bolalar taqiqlovchi shaklini aytadi (Kulma!).

Mashq
1
Bo‘lishsiz buyruq shaklini yozing: yugur.
2
Fe’lga -ma qo‘shing va zamon qo‘shing: ayt + ma + di.
3
Taqiqni bildirgan gapni toping: Maktabga kech qolma! / Maktabga keldim.