☰ Mundarija · Ona tili

So‘z yasovchi qo‘shimchalar

Darslar 16–18 · 3 ta dars · D. Baynazarova (2-qism); D.J. Baynazarova (3-qism); D.J. Baynazarova, M.E. Toirova (4-qism). Ona tili 3-sinf, 2–4-qismlar (1-qism mavjud emas). Novda Edutainment, 2023
17

So‘z yasovchi qo‘shimchalar: -chi, -li, -la, -siz

Darslik: 2-qism, 56–59-betlar
Maqsad-chi, -li, -la, -siz qo‘shimchalari bilan yasalgan so‘zlarni guruhlash.
Yangi so‘zlar
-chi · person doing a job-li · having-siz · without-la · makes an action word
Tushuntirish

-chi qo‘shimchasi kasb yoki mashg‘ulot egasini bildiradi: sutchi, navbatchi. -li qo‘shimchasi «ega bo‘lgan» ma’nosini beradi: mazali, rangli. -siz qo‘shimchasi esa «ega bo‘lmagan» ma’nosini beradi: bilimsiz, xatosiz. -la qo‘shimchasi ish-harakat bildiradigan so‘z yasaydi: ishla, tuzla, boshla. -li va -siz ma’nosi qarama-qarshi: mazali — mazasiz.

Namunalar
-chi: baliqchi, navbatchi, sutchi. -li: mazali, rangli, sabrli. -la: ishla, tuzla, boshla, mixla. -siz: javobsiz, shakarsiz, xatosiz.
Rangli qalam — rangsiz suv: -li va -siz qarama-qarshi ma’no beradi. Sabrli bola kutadi, sabrsiz bola shoshadi.
Sinfda faoliyat

«To‘rt uy»: doskada to‘rtta «uy» (-chi, -li, -la, -siz) chiziladi. Bolalar so‘zlarni mos uyga joylaydi va asosini aytadi.

Mashq
1
Guruhlang: sutchi, mazali, tuzla, xatosiz.
2
«Mazali» so‘zining qarama-qarshi ma’nolisini yasang.
3
«Mixla» so‘zining asosini ayting.