145
Yaxlit sonlarni ko‘paytirish
Darslik: 4-qism, 135-dars, 42–43-betlar
MaqsadYaxlit sonlarni ko‘paytirishni qulay usul, perimetr va yuz masalalarida qo‘llash.
Yangi so‘zlar
perimetr · perimeteryuz (maydon) · areamassa · massqulay usul · handy method
Tushuntirish
Guruhlash xossasidan foydalanamiz: (2 × 3) × 50 = 6 × 50 = 300. Kundalik masala: fabrikada kuniga 40 kg konfet tayyorlansa, 5 kunda 40 × 5 = 200 kg. To‘g‘ri to‘rtburchak maydonning eni 50 m, bo‘yi 100 m bo‘lsa: perimetri 2 × (50 + 100) = 300 m, yuzi 50 × 100 = 5000 m².
Namunalar
(3 × 8) × 5 = 3 × (8 × 5) = 3 × 40 = 120.
50 × (2 × 7) = 50 × 14 = 700.
Sinfda faoliyat
«Dala va to‘siq»: har bir juftlik daftarda eni 5 katak, bo‘yi 10 katak bo‘lgan to‘rtburchak chizadi (1 katak = 10 m deb tasavvur qiladi), perimetri va yuzini yaxlit sonlarni ko‘paytirib topadi.
Mashq
1
40 × 5 = ?
200
2
(2 × 3) × 50 = ?
300
3
50 × (2 × 7) = ?
700
4
Fabrikada kuniga 40 kg konfet tayyorlanadi. 2 haftada (10 ish kuni) necha kilogramm konfet tayyorlanadi?
400
5
Maydonning eni 50 m, bo‘yi enidan 2 marta katta. Maydonning perimetri necha metr?
300
6
Shu maydonning yuzi necha m²?
5000