120
Ko‘paytirish jadvali
Darslik: 3-qism, 113-dars, 88–89-betlar
MaqsadKo‘paytirish jadvali: satr, ustun va manzil bo‘yicha ko‘paytmani topish; jadvaldan bo‘lishda foydalanish.
Yangi so‘zlar
jadval · tablesatr · rowustun · columnmanzil · address
Tushuntirish
Barcha ko‘paytirish jadvallarini bitta jadvalga yozamiz. Ko‘paytmani topish uchun satr va ustun kesishgan kataklarga qaraymiz: 6-satr va 8-ustun kesishgan joyda 48. Jadval ko‘zgudagidek: a × b = b × a. Bo‘lish uchun: 48 : 6 – 6-satrda 48 ni topib, ustun raqamiga qaraymiz: 8. Diagonalda 1, 4, 9, 16, ... 100 turadi.
Namunalar
6-satr, 8-ustun – 48. Demak 6 × 8 = 48 va 48 : 6 = 8.
Diagonaldagi sonlar: 1 × 1, 2 × 2, 3 × 3, ... 10 × 10.
Sinfda faoliyat
«Jadvalda manzil»: bolalar katta jadval chizadi. Bir bola manzil aytadi (4-satr, 7-ustun), ikkinchisi ko‘paytmani topadi; keyin rollar almashadi.
Mashq
1
7 × 9 = ?
63
2
70 : 7 = ?
10
3
Ko‘p qavatli uyda 6 ta yo‘lak, har yo‘lakda 8 tadan xonadon bor. Uyda nechta xonadon bor?
48
4
Hamid 5 ming so‘mlik 6 ta kupyur oldi. U necha ming so‘m oldi?
30
5
Yangi tumanda 83 ta 5 qavatli uy qurildi, 9 qavatli uylar esa undan 18 ta kam. Hammasi bo‘lib nechta uy qurildi?
148
6
Tomonlari 7 sm va 5 sm to‘g‘ri to‘rtburchakning yuzi necha sm²?
35