122
Bo‘luvchilar va karralilar
Darslik: 3-qism, 115-dars, 92–93-betlar
MaqsadBo‘luvchi va karrali tushunchalari; sonning bo‘luvchilari va karralilarini topish.
Yangi so‘zlar
bo‘luvchi · divisorkarrali · multiplebo‘linadi · is divisibleko‘paytuvchi · factor
Tushuntirish
a soni b ga qoldiqsiz bo‘linsa, a soni b ning karralisi, b soni esa a ning bo‘luvchisi deyiladi. 45 = 9 × 5, demak 45 soni 9 ning ham, 5 ning ham karralisi; 9 va 5 – 45 ning bo‘luvchilari. 12 ning bo‘luvchilari: 1, 2, 3, 4, 6, 12; 5 esa bo‘luvchi emas, chunki 12 soni 5 ga bo‘linmaydi.
Namunalar
28 = 7 × 4: 28 soni 7 ga va 4 ga karrali.
30 ning 2 dan 9 gacha bo‘luvchilari: 2, 3, 5, 6.
Sinfda faoliyat
«Karralilarni qidiramiz»: bolalar 1 dan 50 gacha sonlar jadvalida 7 ga karralilarni bir rangda, 9 ga karralilarni boshqa rangda bo‘yaydi.
Mashq
1
21, 30, 35, 40, 42, 56, 64 sonlaridan 7 ga karralilarini yozing.
21, 35, 42, 56
2
18, 19, 27, 40, 54, 63, 70 sonlaridan 9 ga karralilarini yozing.
18, 27, 54, 63
3
2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 sonlari orasidan 30 ning bo‘luvchilarini yozing.
2, 3, 5, 6
4
Ikki xonali son 7 ga karrali, birinchi raqami 5. Bu qaysi son?
56
5
1 kg guruchga 2 l suv kerak. 7 kg guruchga necha litr suv kerak?
14