140
Masalalarni tenglamalar yordamida yechish
Darslik: 4-qism, 60–61-betlar
MaqsadMasala uchun tenglama tuzib yechish; o‘zaro teskari masalalarni tushunish.
Yangi so‘zlar
o‘zaro teskari masalalar · inverse problemskurash · wrestling (kurash)sportchi · athlete
Tushuntirish
Bitta voqeadan uchta masala tuzish mumkin: butunni topish (10 + 6 = 16), birinchi qismni topish (16 − 6 = 10) va ikkinchi qismni topish (16 − 10 = 6). Ular o‘zaro teskari masalalar deyiladi. Noma’lumni x deb belgilab, tenglama tuzamiz.
Namunalar
Feruz 15 ta sport belgisi chizdi, birgalikda 37 ta: 15 + x = 37 → x = 22 (Komil).
Musobaqada ommaviy kurashda 10, milliy kurashda 6 nafar: 10 + 6 = 16 sportchi.
Sinfda faoliyat
Sinf uchta guruhga bo‘linadi. Har bir guruh bitta voqeadan (masalan: 12 qiz va 9 o‘g‘il) bitta teskari masala tuzadi va tenglama bilan yechadi.
Mashq
1
15 + x = 37. x = ?
22
2
Musobaqada 16 sportchi; milliy kurashda 6 nafar. Ommaviy kurashda nechta? Tenglama tuzing.
x + 6 = 16, x = 10
3
4, 6, 10 sonlari bilan 4 ta tenglik tuzing.
4 + 6 = 10, 6 + 4 = 10, 10 − 4 = 6, 10 − 6 = 4
4
Soddalashtiring va yeching: x + 2 + 3 = 15
x + 5 = 15, x = 10