ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Tenglamalar

Darslar 137–140 · 4 ta dars · I.V. Repyova, Y.V. Zemlina. Matematika 1-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
140

Masalalarni tenglamalar yordamida yechish

Darslik: 4-qism, 60–61-betlar
MaqsadMasala uchun tenglama tuzib yechish; o‘zaro teskari masalalarni tushunish.
MaqsadBugun: bitta voqeadan bir necha masala tuzamiz.
Yangi so‘zlar
o‘zaro teskari masalalar · inverse problemskurash · wrestling (kurash)sportchi · athlete
Tushuntirish

Bitta voqeadan uchta masala tuzish mumkin: butunni topish (10 + 6 = 16), birinchi qismni topish (16 − 6 = 10) va ikkinchi qismni topish (16 − 10 = 6). Ular o‘zaro teskari masalalar deyiladi. Noma’lumni x deb belgilab, tenglama tuzamiz.

  • 10 + 6 = 16 sportchi: butunni topamiz.
  • Qismni topamiz: 16 − 6 = 10.
  • Ikkinchi qismni topamiz: 16 − 10 = 6.
  • Bular — o‘zaro teskari masalalar.
  • Noma’lumni x deb belgilaymiz.
  • Feruz 15 ta, birgalikda 37 ta belgi chizdi.
  • 15 + x = 37, x = 22.
10616
9 + 615

? + 6 = 15 · ? = 9 → 9 + 6 = 15

Tarozi muvozanatda: noma’lum son 9 ga teng

❓ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Masalada nechtaligini bilmasak, uni «x» deymiz.

Bugun sinab ko‘ring

Kichik masala o‘ylab, noma’lumni «x» deb yozing.

Namunalar
15x37
Feruz 15 ta sport belgisi chizdi, birgalikda 37 ta: 15 + x = 37 → x = 22 (Komil).
Musobaqada ommaviy kurashda 10, milliy kurashda 6 nafar: 10 + 6 = 16 sportchi.
Sinfda faoliyat

Sinf uchta guruhga bo‘linadi. Har bir guruh bitta voqeadan (masalan: 12 qiz va 9 o‘g‘il) bitta teskari masala tuzadi va tenglama bilan yechadi.

Mashq
1
15 + x = 37. x = ?
2
Musobaqada 16 sportchi; milliy kurashda 6 nafar. Ommaviy kurashda nechta? Tenglama tuzing.
x616
3
4, 6, 10 sonlari bilan 4 ta tenglik tuzing.
4
Soddalashtiring va yeching: x + 2 + 3 = 15
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSport bayramiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →