ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Kattaliklar va ularning xossalari (3-chorak yakuni)

Darslar 108–111 · 4 ta dars · I.V. Repyova, Y.V. Zemlina. Matematika 1-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
108

Kattaliklar: uzunlik, massa, hajm

Darslik: 3-qism, 70–71-betlar
MaqsadKattalik — jismning o‘lchash mumkin bo‘lgan xossasi ekanini tushunish; birlikni to‘g‘ri tanlash.
MaqsadBugun: kattalik nima ekanini bilamiz.
Yangi so‘zlar
kattalik · quantity (measurable property)o‘lchov birligi · unit of measureqozon · cooking pot
Tushuntirish

Jismning o‘lchash mumkin bo‘lgan xossasi kattalik deyiladi. Biz uchta kattalikni bilamiz: uzunlik (cm, dm, m), massa (kg), hajm (l). Rang yoki shakl kattalik emas — ularni son bilan o‘lchab bo‘lmaydi.

  • O‘lchash mumkin bo‘lgan xossa — kattalik.
  • Kattaliklar: uzunlik, massa va hajm.
  • Rang yoki shakl kattalik emas.
  • Ularni son bilan o‘lchab bo‘lmaydi.
  • Kattalikka mos o‘lchov birligini tanlaymiz.
  • Qozonda 7 kg mahsulot bor.
KattalikBirlik
uzunliksm, dm, m
massakg
sig‘iml
🧰 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Stol uzun, sumka og‘ir, ko‘zaga suv sig‘adi: hammasini o‘lchash mumkin.

Bugun sinab ko‘ring

Biri uzun, biri og‘ir, biriga suv quyiladigan narsani toping.

Namunalar
10 litrli qozonda osh: 2 kg go‘sht, 2 kg sabzi, 2 kg guruch, 1 kg piyoz → 2 + 2 + 2 + 1 = 7 kg mahsulot.
Tarvuzning massasi — kattalik (8 kg); tarvuzning rangi — kattalik emas.
Sinfda faoliyat

«Uchta quti»: «uzunlik», «massa», «hajm» deb yozilgan qutilar. Bolalar kartochkalarni (5 cm, 3 kg, 2 l, 7 dm…) to‘g‘ri qutiga soladi.

Mashq
1
Qaysi birlik qaysi kattalikka tegishli: kg, l, cm?
2
2 kg + 2 kg + 2 kg + 1 kg = ?
3
Kattalik emas: uzunlik, rang, massa?
4
Noma’lumni toping: _ + 15 = 48
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBoychechak izlabHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →