☰ Mundarija · Matematika

Kattaliklar va ularning xossalari (3-chorak yakuni)

Darslar 108–111 · 4 ta dars · I.V. Repyova, Y.V. Zemlina. Matematika 1-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
108

Kattaliklar: uzunlik, massa, hajm

Darslik: 3-qism, 70–71-betlar
MaqsadKattalik — jismning o‘lchash mumkin bo‘lgan xossasi ekanini tushunish; birlikni to‘g‘ri tanlash.
Yangi so‘zlar
kattalik · quantity (measurable property)o‘lchov birligi · unit of measureqozon · cooking pot
Tushuntirish

Jismning o‘lchash mumkin bo‘lgan xossasi kattalik deyiladi. Biz uchta kattalikni bilamiz: uzunlik (cm, dm, m), massa (kg), hajm (l). Rang yoki shakl kattalik emas — ularni son bilan o‘lchab bo‘lmaydi.

Namunalar
10 litrli qozonda osh: 2 kg go‘sht, 2 kg sabzi, 2 kg guruch, 1 kg piyoz → 2 + 2 + 2 + 1 = 7 kg mahsulot.
Tarvuzning massasi — kattalik (8 kg); tarvuzning rangi — kattalik emas.
Sinfda faoliyat

«Uchta quti»: «uzunlik», «massa», «hajm» deb yozilgan qutilar. Bolalar kartochkalarni (5 cm, 3 kg, 2 l, 7 dm…) to‘g‘ri qutiga soladi.

Mashq
1
Qaysi birlik qaysi kattalikka tegishli: kg, l, cm?
2
2 kg + 2 kg + 2 kg + 1 kg = ?
3
Kattalik emas: uzunlik, rang, massa?
4
Noma’lumni toping: _ + 15 = 48