124
Teng shakllar
Darslik: 4-qism, 28–29-betlar
MaqsadUstma-ust qo‘yganda to‘liq mos keladigan shakllarni teng deb bilish.
MaqsadBugun: teng shakllarni topamiz.
Yangi so‘zlar
teng shakllar · equal (congruent) shapesustma-ust · one on top of the othermos kelmoq · to match
Tushuntirish
Agar ikki shaklni ustma-ust qo‘yganimizda ularning hamma tomonlari va uchlari mos kelsa, bu shakllar teng. Teng shakllarning perimetrlari ham teng. Lekin perimetri teng shakllar har doim ham teng bo‘lmaydi!
- Ikki shaklni ustma-ust qo‘yamiz.
- Hamma tomonlar mos kelsa, shakllar teng.
- Teng shakllarning perimetrlari ham teng.
- Perimetri teng shakllar teng bo‘lmasligi mumkin.
- Kvadrat 4 × 4: perimetri 16 cm.
- To‘g‘ri to‘rtburchak 6 × 2: perimetri 16 cm.
- Perimetri teng, lekin shakllar teng emas.
📚 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Ikki bir xil kitobni bir-biriga qo‘ysak, chetlari mos tushadi.
Bugun sinab ko‘ring
Bir xil ikkita narsani ustma-ust qo‘ying. Mos tushadimi?
Namunalar
Ikki kvadrat, tomoni 3 cm — teng shakllar.
Kvadrat 4 × 4 va to‘g‘ri to‘rtburchak 6 × 2: perimetrlari 16 cm, lekin shakllar teng emas.
Sinfda faoliyat
Qog‘ozdan shakllar qirqib, bolalar ularni ustma-ust qo‘yib teng juftliklarni topadi va bir xil rangga bo‘yaydi.
Mashq
1
Teng shakllarning perimetrlari tengmi?
Ha
2
Kvadrat 5 × 5 va to‘g‘ri to‘rtburchak 7 × 3. Perimetrlari?
Ikkalasi ham 20 cm (lekin shakllar teng emas)
3
Bobur va Ahmad qizil baliq yasamadi. Bobur va Alisher sariq baliq yasamadi. Yashil baliqni kim yasadi?
Bobur
4
40 + 14 = ?
54