83
Qismni topishga doir masalalar
Darslik: 3-qism, 20–21-betlar
MaqsadButun va bitta qism ma’lum bo‘lsa, ikkinchi qismni ayirish orqali topish.
Yangi so‘zlar
butun − qism = qism · whole − part = partqo‘shiluvchi · addenddetal · part (of a machine)
Tushuntirish
Qism + qism = butun bo‘lgani uchun, butun − qism = qism. Masalada butun va bitta qism berilib, ikkinchi qism so‘ralsa — ayiramiz. Bu noma’lum qo‘shiluvchini topish bilan bir xil: _ + 4 = 13 → 13 − 4 = 9.
Namunalar
Robototexnikaga 46 ta detal tayyorlandi, 36 tasidan robot yasaldi: 46 − 36 = 10 ta qoldi.
24 ta egri chiziq + ? ta siniq chiziq = 69 ta chiziq → 69 − 24 = 45.
Sinfda faoliyat
«Qutidagi sir»: qutida ma’lum sondagi kubik bor (butun yozilgan). Bir qismi stolda. Bolalar qutida qolganini hisoblab, keyin ochib tekshiradi.
Mashq
1
Yig‘indi 13, ikkinchi qo‘shiluvchi 4. Birinchisi?
9
2
17 ta uchburchak + ? kvadrat = 79 ta shakl
62
3
20 ni hosil qilish uchun 17 ga qanday son qo‘shish kerak?
3
4
62 ta konus + ? silindr = 89 ta jism
27