ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Tenglamalar

Darslar 137–140 · 4 ta dars · I.V. Repyova, Y.V. Zemlina. Matematika 1-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
137

Tenglamalar

Darslik: 4-qism, 54–55-betlar
MaqsadTenglama — noma’lum son harf bilan belgilangan tenglik ekanini bilish; rasm bo‘yicha tenglama tuzish.
MaqsadBugun: tenglamani taniymiz.
Yangi so‘zlar
tenglama · equationnoma’lum · unknownx (iks) · x
Tushuntirish

Sonlardan biri noma’lum bo‘lgan tenglik tenglama deyiladi. Noma’lum son harf bilan belgilanadi: x + 5 = 12. Biz ilgari «_ + 5 = 12» deb yozgan edik — endi bo‘sh joy o‘rniga harf qo‘yamiz.

  • Noma’lum soni bor tenglik — tenglama.
  • Noma’lum son harf bilan belgilanadi: x + 5 = 12.
  • Oldin «_ + 5 = 12» deb yozgan edik.
  • Endi bo‘sh joyga harf qo‘yamiz.
  • 78 o‘quvchidan 63 nafari guruch bo‘tqasini tanladi.
  • 63 + x = 78.
  • x = 78 − 63 = 15.
5x12
4 + 38

? + 3 = 8 · ? = 4 → 4 + 3 = 7

O‘ng tomon og‘ir: taxminingiz juda kichik

🔑 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yashirin sonni topish topishmoq yechishga o‘xshaydi.

Bugun sinab ko‘ring

«Son o‘yladim, 2 qo‘shsam 6 bo‘ldi» deb topishmoq ayting.

Namunalar
63x78
Birinchi sinflarning 78 nafar o‘quvchisi bo‘tqa tanladi, 63 nafari guruch bo‘tqasi: 63 + x = 78 → x = 78 − 63 = 15 nafar bug‘doy bo‘tqasi.
28 l qatiqdan tushlikka 16 l qoldi: 28 − x = 16 → x = 12 l nonushtada ichildi.
Sinfda faoliyat

«Yashirin son»: o‘qituvchi kartochkani teskari qo‘yadi (x) va yoniga «+ 4 = 11» deb yozadi. Bolalar x ni topadi, keyin kartochka ochiladi.

Mashq
1
Qaysi biri tenglama: 5 + 3 = 8 yoki x + 3 = 8?
2
Oshxonada 18 l sharbat; olma sharbati 12 l. Nok sharbati? Tenglama tuzing.
12x18
3
12 dm + x = 42 dm. x = ?
4
x + 5 = 12. x = ?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSport bayramiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →