137
Tenglamalar
Darslik: 4-qism, 54–55-betlar
MaqsadTenglama — noma’lum son harf bilan belgilangan tenglik ekanini bilish; rasm bo‘yicha tenglama tuzish.
MaqsadBugun: tenglamani taniymiz.
Yangi so‘zlar
tenglama · equationnoma’lum · unknownx (iks) · x
Tushuntirish
Sonlardan biri noma’lum bo‘lgan tenglik tenglama deyiladi. Noma’lum son harf bilan belgilanadi: x + 5 = 12. Biz ilgari «_ + 5 = 12» deb yozgan edik — endi bo‘sh joy o‘rniga harf qo‘yamiz.
- Noma’lum soni bor tenglik — tenglama.
- Noma’lum son harf bilan belgilanadi: x + 5 = 12.
- Oldin «_ + 5 = 12» deb yozgan edik.
- Endi bo‘sh joyga harf qo‘yamiz.
- 78 o‘quvchidan 63 nafari guruch bo‘tqasini tanladi.
- 63 + x = 78.
- x = 78 − 63 = 15.
? + 3 = 8 · ? = 4 → 4 + 3 = 7
O‘ng tomon og‘ir: taxminingiz juda kichik
🔑 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Yashirin sonni topish topishmoq yechishga o‘xshaydi.
Bugun sinab ko‘ring
«Son o‘yladim, 2 qo‘shsam 6 bo‘ldi» deb topishmoq ayting.
Namunalar
Birinchi sinflarning 78 nafar o‘quvchisi bo‘tqa tanladi, 63 nafari guruch bo‘tqasi: 63 + x = 78 → x = 78 − 63 = 15 nafar bug‘doy bo‘tqasi.
28 l qatiqdan tushlikka 16 l qoldi: 28 − x = 16 → x = 12 l nonushtada ichildi.
Sinfda faoliyat
«Yashirin son»: o‘qituvchi kartochkani teskari qo‘yadi (x) va yoniga «+ 4 = 11» deb yozadi. Bolalar x ni topadi, keyin kartochka ochiladi.
Mashq
1
Qaysi biri tenglama: 5 + 3 = 8 yoki x + 3 = 8?
x + 3 = 8
2
Oshxonada 18 l sharbat; olma sharbati 12 l. Nok sharbati? Tenglama tuzing.
12 + x = 18, x = 6 l
3
12 dm + x = 42 dm. x = ?
30 dm
4
x + 5 = 12. x = ?
7