Amaliy mashg‘ulot
Bu amaliy mashg‘ulotda uch usul birga qo‘llanadi. Birinchi savol: sistemalar asoslari 2, 4, 8, 16 mi? Agar ha bo‘lsa, ikkilik orqali guruhlab o‘tish eng qisqa yo‘l. Aks holda ko‘prik usuli: boshlang‘ich sonni o‘nlikka (yoyiq ko‘rinish bilan), so‘ng o‘nlikdan kerakli asosga (bo‘lish bilan) o‘tkazing. Guruhlashda ikkilik sonni o‘ngdan 3 yoki 4 tadan ajrating; chap guruh to‘lmasa, chapdan nol qo‘shing: 11011 = 011 011 → 33₈. Javobni tekshirish uchun teskari o‘tkazish eng ishonchli yo‘l. 16 lik sonlarda 9 dan katta qoldiqlarni harfda yozishni unutmang.
Bir qishloqdan boshqasiga borish uchun ko‘pincha tuman markazi orqali o‘tiladi. Ba’zan to‘g‘ridan-to‘g‘ri yo‘l bor va u qisqaroq. Sonlarni o‘tkazishda ham ko‘pincha oraliq tizim orqali o‘tiladi, ammo 2, 4, 8, 16 asosli tizimlar orasida to‘g‘ri yo‘l bor.
Tarmoq muhandisi ma’lumotni markaziy tugun orqali yo‘naltiradi, logist yuk yo‘lini markaz orqali rejalaydi, dasturchi eng qisqa usulni tanlaydi.
Siz biladigan ikki joyni tanlang. To‘g‘ri yo‘lni va markaz orqali yo‘lni yozing hamda qaysi biri oddiyroq ekanini asoslang.
| Bo‘lish | Qoldiq |
|---|---|
| 300 : 5 = 60 | 0 |
| 60 : 5 = 12 | 0 |
| 12 : 5 = 2 | 2 |
| oxirgi bo‘linma | 2 |
| 0001 | 1010 | 1111 |
|---|---|---|
| 1 | A | F |
«Sistemalar bozori»: har jamoaga beshta kartochka (turli asosli sonlar) beriladi; ularni o‘sish tartibida joylashtirish uchun hammasini o‘nlikka o‘tkazish kerak. Eng tez va to‘g‘ri joylashtirgan jamoa yutadi.