82
Fe’l yasovchi qo‘shimchalar: -la, -illa
Darslik: 4-qism, 64–65-betlar
Maqsad-la va -illa qo‘shimchalari bilan fe’l yasash; tovushga taqlid fe’llar.
Yangi so‘zlar
taqilla · to tapg‘uvilla · to buzzg‘ingilla · to whimper, humvaqilla · to yap
Tushuntirish
-illa qo‘shimchasi ko‘pincha tovushga taqliddan fe’l yasaydi: taq + illa = taqilla, g‘uv + illa = g‘uvilla, g‘ing + illa = g‘ingilla, vaq + illa = vaqilla. Shunday fe’llar ham Nima qildi? so‘rog‘iga javob beradi. -la qo‘shimchasi esa ot yoki sifatdan fe’l yasaydi: oq + la = oqla. Fe’l yasovchi qo‘shimchalar so‘zning ma’nosini va turkumini o‘zgartiradi.
| Taqlid | Qo‘shimcha | Fe’l |
|---|---|---|
| shaq | -illa | shaqilla |
| vaq | -illa | vaqilla |
| jiz | -illa | jizilla |
taq + -illa = ?
Qo‘shimchani qo‘shib, yangi so‘zni ko‘ring
👂 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola hikoyada «shivirladi» so‘zini o‘qidi va xonada shivirlagan ovozni eshitgandek bo‘ldi. Bunday so‘zlar hikoyani eshitiladigan qiladi.
Kim ishlatadi
Shoirlar, ovoz aktyorlari
Bugun sinab ko‘ring
Bugun eshitgan bir tovushni so‘z bilan taqlid qilib ayting.
Namunalar
Yomg‘ir tomchilari oynada taqillayapti. Asalarilar gul ustida g‘uvillayapti. Kuchukcha onasini topolmay g‘ingilladi.
Devorni oqladik. Oq → oqla.
Sinfda faoliyat
«Tovushni top»: o‘qituvchi tovushni chiqaradi (taq-taq), bolalar mos fe’lni aytadi (taqillaydi).
Mashq
1
Fe’l yasang: g‘uv + illa.
g‘uvilla
2
Fe’l yasang: oq + la.
oqla
3
Gapni to‘ldiring: Asalarilar bog‘da ... (g‘uvillaydi / g‘ingillaydi).
g‘uvillaydi