81
Fe’l yasovchi qo‘shimchalar
Darslik: 4-qism, 61–63-betlar
MaqsadFe’l yasovchi qo‘shimchalar yangi so‘z yasashini bilish.
Yangi so‘zlar
yasamoq · to form, maketozalamoq · to cleanishlamoq · to workso‘zlamoq · to speak
Tushuntirish
So‘z yasovchi qo‘shimchalar yangi ma’noli so‘z hosil qiladi. Ba’zi qo‘shimchalar ot yoki sifatdan fe’l yasaydi. Eng ko‘p uchraydigani — -la: ish + la = ishla, tuz + la = tuzla, toza + la = tozala, so‘z + la = so‘zla. Yasalgan so‘z fe’l bo‘ladi va Nima qildi? so‘rog‘iga javob beradi: ishladi, tuzladi, tozaladi.
Namunalar
Oyim sho‘rvani tuzladi. Biz sinfni tozaladik. Dadam fabrikada ishlaydi.
ish (ot) → ishla (fe’l); tuz (ot) → tuzla (fe’l); toza (sifat) → tozala (fe’l).
Sinfda faoliyat
«So‘z fabrikasi»: o‘qituvchi so‘z aytadi (tuz), bolalar -la qo‘shib, fe’l yasaydi (tuzla) va u bilan gap tuzadi.
Mashq
1
-la bilan fe’l yasang: ish.
ishla
2
-la bilan fe’l yasang: toza.
tozala
3
«Tuz» qanday so‘z turkumi, «tuzla» qanday?
tuz — ot, tuzla — fe’l