34
Og‘zaki hisoblash usullari
Darslik: 1-qism, 33-dars, 70–71-betlar
MaqsadOg‘zaki hisoblash usullari; ayirma o‘zgarmaydigan hollar; Rim raqamlari.
Yangi so‘zlar
og‘zaki hisoblash · mental calculationqonuniyat · patternRim raqamlari · Roman numeralsjo‘natma · parcel
Tushuntirish
Kamayuvchi va ayriluvchi bir xil songa oshsa, ayirma o‘zgarmaydi: 18 − 2 = 19 − 3 = 20 − 4 = 16. Qo‘shiluvchilarni qulay tartibda qo‘shamiz. Rim raqamlari: I = 1, V = 5, X = 10; IV = 4, VI = 6.
| 18 − 2 | 19 − 3 | 20 − 4 |
|---|---|---|
| 16 | 16 | 16 |
12 = XII
Kichik raqam katta raqamdan oldin tursa ayiriladi (IV = 5 − 1), keyin tursa qo‘shiladi (VI = 5 + 1)
⚽ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Siz 8 ta, do‘stingiz 5 ta koptok yig‘dingiz. Ikkalangiz 2 tadan berib yuborsangiz, farq 3 ta bo‘lib qoladi.
Bugun sinab ko‘ring
Ikki qo‘lingizda barmoq ko‘rsating. Ikkalasidan bittadan buking. Farq o‘zgardimi?
Namunalar
28 − 16 = 12; 38 − 26 = 12; 48 − 36 = 12 – ayirma bir xil.
26 + 12 + 14 = (26 + 14) + 12 = 40 + 12 = 52.
Sinfda faoliyat
«Qonuniyat izlovchilar»: doskada 18 − 2, 19 − 3, 20 − 4 ... yoziladi. Bolalar javoblarni hisoblamasdan keyingi misolning javobini topadi va sababini tushuntiradi.
Mashq
1
38 − 26 = ?
12
2
26 + 12 + 14 = ?
52
3
XII + VIII = ? (arab raqamlarida)
| I | V | X | IV | VI |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 5 | 10 | 4 | 6 |
20
4
Bugun 35 ta, kecha undan 8 ta kam jo‘natma yetkazildi. Ikki kunda nechta jo‘natma yetkazildi?
62