71
Teskari amallar
Darslik: 2-qism, 68-dars, 58–59-betlar
MaqsadTeskari operatsiyalar: qo‘shishga ayirish, ayirishga qo‘shish teskari.
Yangi so‘zlar
teskari operatsiya · inverse operationdastlabki holat · starting stateo‘ylangan son · the number thought ofqaytarish · returning, undoing
Tushuntirish
Obyektni dastlabki holatiga qaytaradigan operatsiya teskari operatsiya deyiladi. Qo‘shishga teskari – ayirish, ayirishga teskari – qo‘shish. Shuning uchun 789 − 300 + 300 = 789 va a + 11 − 11 = a. Jasur sonni o‘yladi, 57 qo‘shdi, 78 chiqdi. O‘ylangan sonni topish uchun teskari amal: 78 − 57 = 21.
Namunalar
563 + 220 − 220 = 563: qo‘shdik va xuddi shuncha ayirdik.
(y − 211) + 117 = 658: y − 211 = 658 − 117 = 541, y = 541 + 211 = 752.
Sinfda faoliyat
«O‘ylagan sonni top»: bola sonni o‘ylaydi, unga ma’lum son qo‘shadi (yoki ayiradi) va natijani aytadi. Do‘sti teskari amal bilan o‘ylangan sonni topadi.
Mashq
1
457 − 223 + 223 = ?
457
2
168 + 348 − 348 = ?
168
3
Jasur sonni o‘yladi, unga 57 qo‘shdi va 78 chiqdi. U qaysi sonni o‘ylagan?
21
4
Uyni isitish uchun 700 kg ko‘mir keldi. 1-kun 26 kg, 2-kun 7 kg ko‘p (33 kg) sarflandi. Necha kg qoldi?
641