57
Uch xonali sonlarni qo‘shish va ayirish
Darslik: 2-qism, 55-dars, 30–31-betlar
MaqsadUch xonali sonlarni qo‘shish va ayirish: ifoda, tenglama, masala.
Yangi so‘zlar
ifoda · expressiontenglama · equationnoma’lum · unknownjami · total
Tushuntirish
Masalada nima so‘ralganini aniqlaymiz: «jami» – qo‘shamiz, «qoldi», «necha ortiq» – ayiramiz. Tenglamada noma’lum qo‘shiluvchi = yig‘indi − ma’lum qo‘shiluvchi; noma’lum kamayuvchi = ayirma + ayriluvchi; noma’lum ayriluvchi = kamayuvchi − ayirma. x + 765 = 926 bo‘lsa, x = 926 − 765 = 161.
456 − 189 = 267
Birlar: 16 − 9 = 7 (o‘nlikdan 1 ta olindi)
O‘nlar: 14 − 8 = 6 (yuzlikdan 1 ta olindi)
Yuzlar: 3 − 1 = 2
Tekshirish: 267 + 189 = 456
🔎 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Masalada “jami” — qo‘shamiz, “qoldi” — ayiramiz. Savol qaysi amalni tanlashni aytadi.
Bugun sinab ko‘ring
Bir hikoya o‘ylab, savolga mos amalni ayting.
Namunalar
Teatrda 300 ta joy, 176 ta chipta sotilgan: 300 − 176 = 124 ta bo‘sh joy.
z − 136 = 485 bo‘lsa, z = 485 + 136 = 621.
Sinfda faoliyat
«Misol qaysi?»: masala matni o‘qiladi, bolalar «+» yoki «−» kartochkasini ko‘taradi va ifodani aytadi.
Mashq
1
Aktyor 168, 172 va 224 qator matn yodlashi kerak. Jami necha qator?
564
2
Tenglamani yeching: x + 765 = 926. x = ?
161
3
Tenglamani yeching: 900 − y = 368. y = ?
532
4
Tenglamani yeching: z − 136 = 485. z = ?
621