31
To‘g‘ri chiziq kesmasi. Siniq chiziq
Darslik: 1-qism, 64–65-betlar
MaqsadKesmani to‘g‘ri chiziqdan farqlash; siniq chiziqni tanish.
MaqsadBugun: kesma va siniq chiziqni tanimiz.
Yangi so‘zlar
kesma · line segmentkesmaning oxirlari · endpointssiniq chiziq · broken line (polyline)bo‘g‘in · link / piece
Tushuntirish
To‘g‘ri chiziqning ikki nuqta orasidagi qismi kesma deyiladi. Kesmaning boshi va oxiri bor — ular kesmaning oxirlari. Kesmani AB deb ataymiz. Bir-biriga ketma-ket ulangan kesmalar siniq chiziqni hosil qiladi. Har bir kesma — siniq chiziqning bo‘g‘ini.
- To‘g‘ri chiziqning ikki nuqta orasidagi qismi — kesma.
- Kesmaning boshi va oxiri bor.
- Ular — kesmaning oxirlari.
- Kesma AB deb ataladi.
- Ketma-ket ulangan kesmalar siniq chiziq hosil qiladi.
- Har bir kesma — siniq chiziqning bo‘g‘ini.
- Zigzagda 4 ta bo‘g‘in bor.
⛰️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Tog‘ rasmining chizig‘i yuqoriga-pastga siniq-siniq bo‘ladi.
Bugun sinab ko‘ring
Daftarga uch cho‘qqili tog‘ chizing.
Namunalar
A •————• B — bu AB kesma.
Zigzag ╱╲╱╲ — 4 bo‘g‘inli siniq chiziq.
Sinfda faoliyat
Bolalar daftarda 3 ta nuqta (A, B, C) qo‘yib, ularni ketma-ket tutashtiradi va nechta kesma hosil bo‘lganini aytadi.
Mashq
1
To‘g‘ri chiziqqa 3 ta nuqta qo‘yildi: A, B, C. Nechta kesma bor?
3 ta: AB, BC, AC
2
Kesmaning nechta oxiri bor?
2
3
Siniq chiziqning 5 ta bo‘g‘ini bor. U nechta kesmadan iborat?
5
4
Siniq chiziq bo‘ylab hisoblang: 3 → +4 → −2 → +5
3+4→7−2→5+5→10
10