136
Rim raqamlari
Darslik: 4-qism, 52–53-betlar
MaqsadI, V, X, L rim raqamlarini o‘qish va yozish; asrlar va soatda qo‘llash.
MaqsadBugun: rim raqamlarini o‘qiymiz.
Yangi so‘zlar
rim raqamlari · Roman numeralsasr · centurysiferblat · clock face
Tushuntirish
Rim raqamlari: I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100. Kichik raqam katta raqamdan keyin kelsa qo‘shiladi: VI = 5 + 1 = 6, XII = 12. Oldin kelsa ayiriladi: IV = 5 − 1 = 4, IX = 10 − 1 = 9. Asrlar va soat siferblatida ko‘pincha rim raqamlari ishlatiladi.
- Rim raqamlari bor: I = 1, V = 5.
- X = 10, L = 50.
- C = 100.
- Kichik raqam kattadan keyin kelsa, qo‘shiladi: VI = 6.
- Kattadan oldin kelsa, ayiriladi: IV = 4.
- Asrlarda va siferblatda rim raqamlari bor.
- Biz XXI (21) asrda yashaymiz.
| I | V | X | L | C |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 5 | 10 | 50 | 100 |
📜 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Ba’zi kitoblarda boblar I, II, III deb raqamlanadi.
Bugun sinab ko‘ring
I, II, III ni barmoqlaringiz bilan ko‘rsating.
Namunalar
Biz XXI (21) asrda yashaymiz. Abu Ali ibn Sino XI (11) asrda yashagan.
| XX | XL | LX | LXX |
|---|---|---|---|
| 20 | 40 | 60 | 70 |
Sinfda faoliyat
Cho‘plar jumbog‘i: cho‘plardan «VI − IV = IX» yasaladi. Bitta cho‘pni olib, tenglikni to‘g‘ri qiling. (Masalan: VI − IV = II.)
Mashq
1
VII = ?
7
2
IX = ?
9
3
15 ni rim raqamlari bilan yozing.
XV
4
Taqqoslang: XI ... IX
>