89
Orttirish va kamaytirish sxemalari
Darslik: 3-qism, 32–33-betlar
Maqsad«Ko‘p/kam» masalalarini sxema bilan ifodalash; xona raqamini orttirish.
MaqsadBugun: sxemada katta va kichik sonni topamiz.
Yangi so‘zlar
katta son · larger numberkichik son · smaller numbergid · guide
Tushuntirish
Sxemada ikki chiziq chizamiz: biri ikkinchisidan uzunroq. Farq qismi «... ta ko‘p» ni ko‘rsatadi. Katta son = kichik son + ayirma; kichik son = katta son − ayirma.
- Sxemada ikki chiziq chizamiz.
- Biri ikkinchisidan uzunroq.
- Farq qismi nechta ko‘pligini ko‘rsatadi.
- Katta son = kichik son + farq.
- Kichik son = katta son − farq.
- Jonli gid 12 minut gapiradi.
- Virtual gid 5 minut kam: 12 − 5 = 7.
Ikkala kesma farqi — «necha ortiq»: ayiring
🌳 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Ikki daraxtning biri balandroq. Chizsak, farqi ko‘rinadi.
Bugun sinab ko‘ring
Ikki chiziq chizing: biri ikkinchisidan uzunroq bo‘lsin.
Namunalar
Jonli gid 12 minut, virtual gid 5 minut kam: 12 − 5 = 7 minut.
34 ning o‘nliklar raqamini 5 ga orttirsak: 84 (34 + 50).
Sinfda faoliyat
Qog‘oz tasmalar: bolalar ikki tasmani qirqadi (biri 3 katak uzunroq) va unga masala tuzadi.
Mashq
1
72 ning birliklar raqamini 2 ga orttiring.
74
2
28 ning o‘nliklar raqamini 7 ga orttiring.
98
3
Katta son 45, ayirma 12. Kichik son?
33
4
Kichik son 23, ayirma 14. Katta son?
37