20
So‘zlarni o‘zaro bog‘lovchi qo‘shimchalar
Darslik: 2-qism, 65–67-betlar
Maqsad-ning, -ni, -ga, -da, -dan qo‘shimchalari gapda so‘zlarni bog‘lashini bilish.
Yangi so‘zlar
bog‘lovchi qo‘shimcha · linking suffixbog‘lamoq · to linkso‘roq · questionuy · house
Tushuntirish
-ning, -ni, -ga, -da, -dan qo‘shimchalari gapda so‘zlarni bir-biriga bog‘laydi. Ular yangi so‘z yasamaydi. So‘zning ma’nosi o‘sha-o‘sha qoladi. Har biri o‘z so‘rog‘iga javob bo‘ladi: -ning — Kimning? Nimaning?; -ni — Kimni? Nimani?; -ga — Kimga? Nimaga? Qayerga?; -da — Qayerda? Kimda?; -dan — Kimdan? Nimadan? Qayerdan?
Namunalar
Maktabdan uyga keldim. Qayerdan? — maktabdan (-dan). Qayerga? — uyga (-ga).
Opamning qizi gulni hidladi. Kimning qizi? — opamning (-ning). Nimani? — gulni (-ni).
Sinfda faoliyat
«Qo‘shimcha kartochkalari»: o‘qituvchi so‘zlar yozilgan kartochkalarni ko‘rsatadi. Bolalar -ning, -ni, -ga, -da, -dan kartochkalaridan mosini ko‘taradi (masalan, bog‘ — bog‘da yoki bog‘dan).
Mashq
1
Mos qo‘shimchani qo‘ying: Biz sinf... o‘qiymiz.
sinfda
2
Mos qo‘shimchani qo‘ying: Men uy... chiqdim.
uydan
3
«Baliqchi» yoki «baliqni»: qaysi biri yangi so‘z, qaysi biri bog‘lovchi qo‘shimcha olgan?
Baliqchi — yangi so‘z (-chi). Baliqni — bog‘lovchi -ni.