94
Ko‘paytirishning o‘rin almashtirish xossasi
Darslik: 3-qism, 88-dars, 36–37-betlar
MaqsadKo‘paytirishning o‘rin almashtirish xossasi: ko‘paytuvchilar o‘rni almashsa, ko‘paytma o‘zgarmaydi.
Yangi so‘zlar
o‘rin almashtirish · swapping placesxossa · propertyqulay usul · convenient methodqator · row
Tushuntirish
Ko‘paytuvchilarning o‘rinlari almashganda ko‘paytma o‘zgarmaydi: a × b = b × a. Masalan, 5 tadan 3 qator banka ham, 3 tadan 5 qator banka ham 15 ta. Bu xossa hisoblashni qulaylashtiradi: 3 ni 10 marta qo‘shgandan ko‘ra 10 × 3 = 30 deb hisoblash oson.
Namunalar
7 × 2 = 2 × 7 = 14.
3 × 100 = 100 × 3 = 100 + 100 + 100 = 300.
Sinfda faoliyat
«Patnis»: bolalar 2 qator, har qatorda 7 tadan kulcha (qog‘ozdan) tering, so‘ng patnisni burib qo‘yib, nima o‘zgarganini (qatorlar) va nima o‘zgarmaganini (jami son) aytadi.
Mashq
1
Amir 5 tadan 3 qator (5 × 3), Aziz 3 tadan 5 qator (3 × 5) banka sanadi. Kim ko‘p sanadi?
Teng: ikkalasida ham 15
2
6 × 10 = 10 × 6 = ?
60
3
Qog‘oz qutida 2 l sharbat bor. Xaridor 12 quti sotib oldi. Necha litr?
24
4
Bitta xaltada 3 kg un bor. 20 xaltada necha kg un bor?
60
5
Bitta daftar 3 ming so‘m turadi. 100 ta daftar necha ming so‘m turadi?
300