ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Tengliklar va harfiy ifodalar

Darslar 129–132 · 4 ta dars · I.V. Repyova, Y.V. Zemlina. Matematika 1-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
130

Sonli va harfiy ifodalar

Darslik: 4-qism, 40–41-betlar
MaqsadSonli va harfiy ifodalarni farqlash; masala uchun harfiy ifoda tuzish.
MaqsadBugun: harfiy ifodani taniymiz.
Yangi so‘zlar
sonli ifoda · number expressionharfiy ifoda · letter expressionnoma’lum qiymat · unknown value
Tushuntirish

Sonlar va belgilardan tuzilgan ifoda — sonli ifoda: 12 + 5. Agar ifodada harf ham bo‘lsa — harfiy ifoda: a + 5. Harf noma’lum yoki o‘zgaradigan sonni bildiradi. Harf o‘rniga son qo‘ysak, ifodani hisoblash mumkin: a = 3 bo‘lsa, a + 5 = 8.

  • Sonlardan iborat ifoda — sonli ifoda: 12 + 5.
  • Harf bor ifoda — harfiy ifoda: a + 5.
  • Harf noma’lum sonni bildiradi.
  • Harf o‘rniga son qo‘yamiz.
  • a = 3 bo‘lsa, a + 5 = 8.
  • Ona a kg apelsin va b kg olma oldi.
  • Jami: a + b kg.
★Esda tuting
Harf o‘rniga son qo‘yish mumkin: a = 6 bo‘lsa, a + 5 = 11.
📦 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Qutida bir nechta qalam bor, soni noma’lum: uni «a» deymiz.

Bugun sinab ko‘ring

Bir nechta narsani yashiring, sonini «a» deb ayting.

Namunalar
aba + b
Ona a kg apelsin va b kg olma oldi. Jami: a + b kg.
d?20 kg
Daraxtdan 20 kg olcha terildi, d kg murabboga ketdi. Qoldi: 20 − d kg.
Sinfda faoliyat

«Sirli quti»: qutida bir nechta tosh (soni noma’lum — x). O‘qituvchi yana 4 ta soladi. Bolalar yozadi: x + 4. Keyin qutini ochib, x ni topib, qiymatni hisoblaydi.

Mashq
1
Qaysi biri harfiy ifoda: 7 + 2 yoki c + 2?
2
Ona kuvachaga k l sharbat quydi, 3 l idishda qoldi. Jami sharbat?
3
a = 6 bo‘lsa, a + 9 = ?
4
d = 8 bo‘lsa, 20 − d = ?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBobo bilan 9 mayHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →