130
Sonli va harfiy ifodalar
Darslik: 4-qism, 40–41-betlar
MaqsadSonli va harfiy ifodalarni farqlash; masala uchun harfiy ifoda tuzish.
Yangi so‘zlar
sonli ifoda · number expressionharfiy ifoda · letter expressionnoma’lum qiymat · unknown value
Tushuntirish
Sonlar va belgilardan tuzilgan ifoda — sonli ifoda: 12 + 5. Agar ifodada harf ham bo‘lsa — harfiy ifoda: a + 5. Harf noma’lum yoki o‘zgaradigan sonni bildiradi. Harf o‘rniga son qo‘ysak, ifodani hisoblash mumkin: a = 3 bo‘lsa, a + 5 = 8.
Namunalar
Ona a kg apelsin va b kg olma oldi. Jami: a + b kg.
Daraxtdan 20 kg olcha terildi, d kg murabboga ketdi. Qoldi: 20 − d kg.
Sinfda faoliyat
«Sirli quti»: qutida bir nechta tosh (soni noma’lum — x). O‘qituvchi yana 4 ta soladi. Bolalar yozadi: x + 4. Keyin qutini ochib, x ni topib, qiymatni hisoblaydi.
Mashq
1
Qaysi biri harfiy ifoda: 7 + 2 yoki c + 2?
c + 2
2
Ona kuvachaga k l sharbat quydi, 3 l idishda qoldi. Jami sharbat?
k + 3
3
a = 6 bo‘lsa, a + 9 = ?
15
4
d = 8 bo‘lsa, 20 − d = ?
12