60
21–100 sonlarining o‘qilishi va yozilishi
Darslik: 2-qism, 40–41-betlar
MaqsadIkki xonali sonlarni o‘qish va yozish; sonni xona qo‘shiluvchilariga ajratish; raqamlar tarixi bilan tanishish.
MaqsadBugun: ikki xonali sonlarni o‘qiymiz.
Yangi so‘zlar
arab raqamlari · Arabic (Hindu-Arabic) numeralsxona qo‘shiluvchilari · tens and onesteskari tartib · reverse order
Tushuntirish
Biz ishlatadigan raqamlar arab raqamlari deyiladi. Odamlar ularni arab tilidagi kitoblar orqali o‘rgangan; matematikaga oid ilk kitoblardan birini xorazmlik buyuk olim Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy yozgan. Har qanday ikki xonali sonni o‘nliklar va birliklar yig‘indisi qilib yozish mumkin: 47 = 40 + 7.
- Biz arab raqamlaridan foydalanamiz.
- Al-Xorazmiy — xorazmlik buyuk olim.
- U ilk matematika kitoblaridan birini yozgan.
- Ikki xonali son o‘nlik va birlikdan iborat.
- 47 = 40 + 7
- Xona qo‘shiluvchilari: 40 va 7.
- Qadimgi Misrda 10 — tovoncha.
★Esda tuting
Raqamlar: 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
52 = 50 + 2 (5 o‘nlik + 2 birlik)
Bir tayoqcha — 10 ta
🚌 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Avtobuslarda va eshiklarda raqamlar bor. Biz ularni o‘qiymiz.
Bugun sinab ko‘ring
Bugun ko‘rgan ikki xonali sonni ovoz chiqarib o‘qing.
Namunalar
Qadimgi Misrda 1 — «tayoqcha», 10 — «tovoncha» bilan yozilgan. 35 = 3 ta tovoncha va 5 ta tayoqcha.
O‘qituvchi chiptalarni beshtalab oldi: 5 + 5 + 5 + 5 + 5 + 5 + 5 + 5 = 40 ta.
Sinfda faoliyat
«Misr yozuvi»: bolalar o‘z yoshini, sinfdagi bolalar sonini va 1 ta ixtiyoriy sonni qadimgi Misr belgilari bilan yozadi, sherigi o‘qib beradi.
Mashq
1
Xona qo‘shiluvchilari bilan yozing: 68
60 + 8
2
Raqamlar bilan yozing: to‘qson to‘rt
94
3
Albomning har qatorida 10 ta tanga. 5 qator to‘la. Nechta tanga?
50
4
Teskari tartibda sanang: 75 dan 68 gacha.
75, 74, 73, 72, 71, 70, 69, 68