43
11–20 sonlarining o‘nlik va birlikda yozilishi
Darslik: 2-qism, 6–7-betlar
MaqsadIkki xonali sonda har bir raqam nimani bildirishini tushunish; sonni xona qo‘shiluvchilari yig‘indisi ko‘rinishida yozish.
MaqsadBugun: raqamlarning xonasini bilamiz.
Yangi so‘zlar
xona · place (value)o‘nliklar xonasi · tens placebirliklar xonasi · ones placexona qo‘shiluvchilari · expanded form
Tushuntirish
Ikki xonali son ikkita raqam bilan yoziladi. Birinchi raqam o‘nliklar sonini, ikkinchi raqam birliklar sonini bildiradi. 14 da: 1 — bitta o‘nlik, 4 — to‘rtta birlik. Shuning uchun 14 = 10 + 4. Har bir raqamning sondagi o‘rni xona deyiladi.
- Ikki xonali son ikkita raqam bilan yoziladi.
- Birinchi raqam o‘nliklar xonasida turadi.
- Ikkinchi raqam birliklar xonasida turadi.
- 14 da 1 — bitta o‘nlik.
- 4 — to‘rtta birlik.
- 14 = 10 + 4
- Raqamning sondagi o‘rni — xona.
17 = 10 + 7 (1 o‘nlik + 7 birlik)
Bir tayoqcha — 10 ta
🖍️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Qalamlar o‘ntalab bog‘lanadi, ortig‘i alohida turadi.
Bugun sinab ko‘ring
Mayda narsalardan o‘ntalik guruh tuzing. Ortig‘ini sanang.
Namunalar
18 = 10 + 8; 20 = 10 + 10
Alisher uydan chorrahagacha 10 minut, keyin maktabgacha 8 minut yurdi: 10 + 8 = 18 minut.
Sinfda faoliyat
«Xona uychasi»: doskada ikki katakli uycha — «o‘nlik | birlik». O‘qituvchi son aytadi, bola raqamlarni to‘g‘ri kataklarga yozadi.
Mashq
1
Xona qo‘shiluvchilari yig‘indisi ko‘rinishida yozing: 16
10 + 6
2
Xona qo‘shiluvchilari yig‘indisi ko‘rinishida yozing: 11
10 + 1
3
10 + 9 = ?
19
4
13 sonida nechta birlik bor?
3