79
Bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llar
Darslik: 4-qism, 54–57-betlar
MaqsadBo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llarni farqlash.
Yangi so‘zlar
bo‘lishli · affirmativebo‘lishsiz · negativeinkor · negationtasdiq · affirmation
Tushuntirish
Harakat bajarilganini yoki bajarilayotganini aytadigan fe’l — bo‘lishli fe’l: yozdi, keladi, o‘qiyapti. Harakat bajarilmaganini aytadigan fe’l — bo‘lishsiz fe’l: yozmadi, kelmaydi, o‘qimayapti. Bo‘lishsiz fe’l fe’l asosiga -ma qo‘shimchasini qo‘shib hosil qilinadi.
| Bo‘lishli | Bo‘lishsiz |
|---|---|
| yozdi | yozmadi |
| keladi | kelmaydi |
| o‘qiyapti | o‘qimayapti |
Qaysi guruhga kiradi?
🙅 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
O‘qituvchi: «Sahifani tugatdingmi?» deb so‘radi. Biri «tugatdim», ikkinchisi «tugatmadim» dedi. Javobdan o‘qituvchi kimga yordam kerakligini bildi.
Kim ishlatadi
Hakamlar, o‘qituvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Bitta gapni ikki xil ayting: ish bo‘ldi, ish bo‘lmadi.
Namunalar
yozdi — yozmadi; keladi — kelmaydi; o‘qiyapti — o‘qimayapti.
Men uyga keldim. Akam uyga kelmadi.
Sinfda faoliyat
«Ha — yo‘q»: o‘qituvchi bo‘lishli fe’l aytadi, bolalar bo‘lishsiz shaklini aytadi (bordi — bormadi).
Mashq
1
Bo‘lishsiz shaklini yozing: sakradi.
sakramadi
2
Qaysi fe’l bo‘lishli: uxlamadi / uxladi?
uxladi
3
Bo‘lishsiz shaklini yozing: kulyapti.
kulmayapti