87
Katak qog‘ozda yuzni hisoblash
Darslik: 3-qism, 82-dars, 22–23-betlar
MaqsadKatak qog‘ozda butun va yarim kataklarni sanab, shakl yuzini topish.
Yangi so‘zlar
butun katak · whole squareyarim katak · half squarepaletka · grid film (transparent grid)yuz · area
Tushuntirish
Shakl ichiga to‘liq tushgan butun kataklarni sanaymiz. Yarim kataklarni juft-juft qilib birlashtiramiz: ikkita yarim katak – bitta butun katak. Yuz = butun kataklar soni + yarim kataklar sonining yarmi. Paletka – kvadratlarga bo‘lingan shaffof plyonka, u bilan yuzni tez sanash mumkin.
P = 14 · S = 12
P — tomonlar yig‘indisi, S — katakchalar soni
🧩 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Mozaikada butun va yarim bo‘laklarni juftlab, to‘liq bo‘laklar sonini topamiz.
Bugun sinab ko‘ring
Ikki yarimni birlashtirib, butun hosil qiling.
Namunalar
7 ta butun va 4 ta yarim katak: 7 + 2 = 9 katak.
Sanaymiz: 0
Sinfda faoliyat
«Paletka»: bolalar shaffof qog‘ozga katak chizib paletka yasaydi va uni rasmlar ustiga qo‘yib, butun va yarim kataklar sonini aniqlaydi.
Mashq
1
Shaklda 9 ta butun va 6 ta yarim katak bor. Yuzi necha katak?
12
2
Shaklda 5 ta butun va 2 ta yarim katak bor. Yuzi necha katak?
6
3
Bo‘yi 7 katak, eni 3 katak bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchakning yuzi necha katak?
21
4
x = 450, y = 275, t = 300 bo‘lsa, (x + y) − t = ?
425
5
a = 210, b = 380 bo‘lsa, a + (b − 120) − 45 = ?
425