☰ Mundarija · Texnologiya

Tugun

Darslar 5 · 1 ta dars · R.R. Ismailova. Texnologiya 4-sinf. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
5

Tugun nima?

Darslik: 12–19-betlar
Maqsad«Tugun» so‘zining ma’nolarini ajratish va ikki xil tugun hamda bilaguzukni o‘z qo‘li bilan yasash.
Yangi so‘zlar
tugun · knot / junctionarqon · ropebilaguzuk · braceletpoya · stalk
Tushuntirish

«Tugun» so‘zi bir nechta ma’noda ishlatiladi. Transportda tugun — yo‘nalishlar uchrashib, yo‘lovchi va yuk almashadigan joy (masalan, katta temir yo‘l bekati). O‘simlikda tugun — poyada barg yoki novda chiqadigan qism. Elektr zanjirida tugun — simlar ulanadigan nuqta, kompyuter tarmog‘ida esa tarmoqqa ulangan qurilma. Sayohatchi tuguni esa arqonni bog‘lash usuli: chodir tikishda, yuk bog‘lashda va boshqa ishlarda kerak. Hamma ma’noda tugun — bir narsalar birlashgan joy.

Namunalar
Avtobus yo‘nalishlari kesishgan bekat — transport tuguni. Makkajo‘xori poyasidagi bo‘g‘imlar — o‘simlik tuguni.
Sinfda faoliyat

Kerak: 1 m yo‘g‘on ip yoki shnur, 3 ta 40 sm rangli ip, qaychi. A) «Sakkizlik» tuguni: 1) Shnurning bir uchini uzun qismi ustidan o‘tkazib, halqa hosil qiling. 2) Uchini shnurning orqasidan aylantirib o‘ting. 3) Uchini halqaning ichiga yuqoridan pastga o‘tkazing. 4) Ikki uchidan tortib mahkamlang — raqam 8 shakli chiqadi. B) Bilaguzuk: 1) Uch ipni bir uchidan tugib, stulga yoki kitobga lenta bilan yopishtiring. 2) O‘ng ipni o‘rtadagi ip ustidan, so‘ng chap ipni o‘rtadagi ip ustidan o‘tkazib, o‘rishni davom ettiring. 3) 15 sm bo‘lgach, uchini tugib bog‘lang. 4) Do‘stingiz yoki kattalar qo‘lingizga erkin bog‘lab qo‘ysin. Xavfsizlik: arqon yoki ipni hech kimning bo‘yniga yoki qo‘liga qattiq bog‘lamang; qaychini kattalar nazoratida va o‘tirib ishlating; arqonni tez tortsangiz kaftingiz kuyishi mumkin.

Mashq
1
«Tugun» so‘zi ma’nosini ayting: poyada barg chiqadigan joy.
2
Sayohatchi tuguni qayerda kerak bo‘ladi?
3
Sakkizlik tuguni qaysi raqamga o‘xshaydi?
4
Nega tugunlarni boshqa odamning bo‘yniga bog‘lash mumkin emas?