ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Murvatli o‘yinchoq

Darslar 8 · 1 ta dars · R.R. Ismailova. Texnologiya 4-sinf. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
8

Murvatli o‘yinchoq

Darslik: 28–29-betlar
MaqsadMurvatli o‘yinchoqlar tarixini bilib, rezinkada harakatlanadigan mashinacha yasash.
Yangi so‘zlar
murvat · winding keyprujina · springtishli g‘ildirak · gearrezinka · rubber band
Tushuntirish

Murvatli (mexanik) o‘yinchoq prujina yoki rezinka kuchi bilan harakatlanadi. Murvat bilan prujinani burab, unga energiya to‘playmiz, o‘yinchoq esa bu energiyani sekin-asta sarflab yuradi. Qadimda ustalar dastakchalar va tishli g‘ildirakchalardan harakatlanuvchi qurilmalar yasagan. Qadimgi Yunonistonda ovoz chiqaradigan mexanik qo‘g‘irchoqlar bo‘lgani aytiladi. Keyinroq soatli o‘yinchoqlar paydo bo‘lgan: musiqali quti, sayraydigan qush, raqsga tushuvchi shaklchalar, murvatli poyezd va paroxod.

Har bir bo‘g‘inni bosing — qarsak chaling!

--

Bo‘g‘inlar: 3

📎 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kiyim qisqichi qisilganda ochiladi, qo‘yib yuborilganda o‘zi yopiladi. Mayda buyumlarni ushlab turish uchun shu qulay.

Kim ishlatadi

Soatsozlar, o‘yinchoq ustalari

Bugun sinab ko‘ring

Kiyim qisqichi yoki ruchka tugmasini bosib, uning o‘zi qaytishini sezing.

Namunalar
Rezinka qancha ko‘p o‘ralsa, mashinacha shuncha uzoqqa yuradi, lekin juda ko‘p o‘ralsa rezinka uzilishi mumkin.
Sinfda faoliyat

Kerak: 8×15 sm karton, 2 ta sharbat naychasi (9 sm), 2 ta yog‘och six (11 sm, uchlari to‘mtoq), 4 ta shisha qopqog‘i, yelim va skotch, 1 ta rezinka, 1 ta skrepka, plastilin. Qadamlar: 1) Naychalarni kartonning pastiga ko‘ndalang, har uchidan 2 sm masofada skotch bilan yopishtiring; ularni sixga yopishtirmang. 2) Kattalar har qopqoqning o‘rtasiga igna yoki mix bilan teshik ochsin; teshikni six o‘tadigan qilib kengaytirsin. 3) Sixlarni naychalardan o‘tkazing, uchlariga qopqoqlarni kiygizing va ozgina yelim yoki plastilin bilan mahkamlang; g‘ildiraklar six bilan birga aylansin. 4) Skrepkani karton old chetiga skotch bilan yopishtiring. Rezinkaning bir uchini skrepkaga ilib, ikkinchi uchini orqa sixning o‘rtasiga skotch bilan yopishtiring. 5) Mashinani stol ustida orqaga yurgizib, rezinkani sixga o‘rang; qo‘yib yuboring. Xavfsizlik: sixning uchlarini kattalar silliqlasin yoki plastilin bilan o‘rab qo‘ysin; teshik ochishni faqat kattalar bajarsin; rezinkani hech kimga qaratib otmang.

Mashq
1
Murvat o‘ralganda o‘yinchoqda nima to‘planadi?
2
Mashinachada rezinka qanday vazifani bajaradi?
3
Nega naychalarni sixga yopishtirmaymiz?
4
Mashinacha yurmasa, nimani tekshiramiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMurvatli o‘yinchoq nega yuradi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →