ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Ip va ipak

Darslar 1–2 · 2 ta dars · R.R. Ismailova. Texnologiya 4-sinf. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
1

Ip

Darslik: 4–5-betlar
MaqsadEshilgan ip nima ekanini, uni qanday olishni va tolalar qanday turlarga bo‘linishini bilib olish.
Yangi so‘zlar
tola · fibreip · threadurchuq · spindleyigirish · spinning
Tushuntirish

Eshilgan ip — tolalarni cho‘zib, bir-biriga burab yigirish orqali olinadigan ipdir. Qisqa tolalar buralganda bir-biriga mahkam yopishadi va uzun, pishiq ip hosil bo‘ladi. Qadimda odamlar o‘simlik tolasi va hayvon junini qo‘lda urchuq bilan yigirgan, keyinroq yigiruv charxi paydo bo‘lgan. Tolalar tabiiy (o‘simlikdan: paxta, zig‘ir; hayvondan: jun, ipak) va kimyoviy (zavodda yasalgan) turlarga bo‘linadi. Hozir ipni fabrikalarda deyarli o‘zi ishlaydigan mashinalar yigiradi.

o‘simlikdanhayvondantabiiykimyoviyTolalar
paxta1 / 6

Qaysi guruhga kiradi?

🧵 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab sumkangiz chokdan ajralib ketmaydi. Chokdagi ip kitoblaringizning og‘irligini ushlab turadi.

Kim ishlatadi

Tikuvchilar, sumka ustalari

Bugun sinab ko‘ring

Sumkangiz yoki kiyimingizdagi chokni toping va barmog‘ingiz bilan sekin silang.

Namunalar
Tabiiy tolalar: paxta va zig‘ir — o‘simlikdan; jun va ipak — hayvondan. Kimyoviy tola: poliester.
Sinfda faoliyat

Kerak: paxta momig‘i, qora karton, kiyim yorliqlari (uydan). Qadamlar: 1) Paxta momig‘idan qalamdek uzunlikda parcha yulib oling. 2) Uni barmoqlaringiz orasida bir yo‘nalishda aylantirib, ikkinchi qo‘lingiz bilan sekin torting — ip hosil bo‘ladi. 3) Buralgan ipni va buralmagan momiqni ikki uchidan torting; qaysi biri pishiq ekanini solishtiring. 4) Uydagi kiyimlarning ichidagi yorliqlarga qarab «paxta», «jun», «poliester» yozuvlarini toping va qaysi biri tabiiy ekanini jadvalga yozing. Xavfsizlik: ipni barmoqqa qattiq o‘ramang, qon aylanishi to‘xtab qolishi mumkin; ip kesish kerak bo‘lsa, kattalar yordam bersin.

Mashq
1
Paxta, jun, zig‘ir, ipak: qaysilari o‘simlikdan olinadi?
2
Nega tolalar bir-biriga buraladi?
3
Ip yigirishda qadimda qaysi qurol ishlatilgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIpak qayerdan keladi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →